Υποστελεχωμένες κτηνιατρικές υπηρεσίες στις περιφέρειες και μικρός αριθμός προστίμων σε φάρμες που δεν τηρούν τα μέτρα για την ευλογιά των αιγοπροβάτων.
Είναι δύο λιγότερο φωτισμένες πλευρές της μάχης που βρίσκεται σε εξέλιξη τους τελευταίους μήνες για την καταπολέμηση της νόσου που αφανίζει τα ελληνικά κοπάδια. Τα παραπάνω «κενά ασφαλείας» στο σύστημα, σε συνδυασμό με τη μη έγκαιρη λήψη σκληρών μέτρων στην αρχή της κρίσης –η ειδική επιστημονική επιτροπή για την ευλογιά συστάθηκε 14 μήνες μετά το πρώτο κρούσμα, τον Αύγουστο του 2024, στον Εβρο– θα μπορούσαν να εξηγήσουν το πώς έχουμε φτάσει σήμερα σε 472.928 θανατώσεις ζώων και 2.061 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε όλη τη χώρα.
«Μόνη στρατηγική, η πλήρης εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας. Δεν συζητάμε ζητήματα εμβολιασμού, αυτό μας υποδεικνύουν οι ειδικοί», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Στην περίπτωση της ευλογιάς οι παραβάσεις αφορούν κατά κύριο λόγο παράνομες μετακινήσεις ζώων, εκμετάλλευση ζώων χωρίς πιστοποιητικά, μη έγκαιρη ενημέρωση της κτηνιατρικής υπηρεσίας σε περίπτωση κρούσματος, παράνομη βόσκηση, απολυμάνσεις και παράνομη ανασύσταση κοπαδιών.
Σύμφωνα με στοιχεία των αρμόδιων υπηρεσιών που τέθηκαν εις γνώσιν της «Κ», σε περιοχές που πλήττονται από τη νόσο παρατηρούνται διαφοροποιήσεις στον αριθμό των παραβάσεων και των αντίστοιχων προστίμων που επιβάλλουν οι αντίστοιχες περιφέρειες – ενδεικτικά, στην Καβάλα έχουν καταγραφεί 44 παραβάσεις και έχουν επιβληθεί πρόστιμα ύψους 120.000 ευρώ, στη Λάρισα έχουν καταγραφεί 44 παραβάσεις και έχουν επιβληθεί πρόστιμα 64.000 ευρώ, στην Ξάνθη με προβλήματα διασποράς υπάρχουν 17 παραβάσεις και 28.000 ευρώ πρόστιμα, στη Φλώρινα 12 παραβάσεις και 46.000 ευρώ πρόστιμα.
Την ίδια στιγμή, στον βόρειο Εβρο δεν έχει καταγραφεί καμία παράβαση, στις Σέρρες υπήρξαν τέσσερις παραβάσεις για παράνομη βόσκηση, δύο στη Χαλκιδική, τρεις στη Ροδόπη που έχει σοβαρό πρόβλημα διασποράς, πέντε στη Θεσσαλονίκη. Ασήμαντη επιβολή κυρώσεων καταγράφεται σε Αχαΐα και Αιτωλοακαρνανία, παρά τα διαδοχικά κρούσματα στη συγκεκριμένη ζώνη.
Επιπλέον, οι αρμόδιες αρχές προσπαθούν να εξηγήσουν ποιοι κρίκοι στην αλυσίδα των μέτρων βιοασφάλειας έσπασαν, με αποτέλεσμα να καταγραφεί εξάπλωση της ευλογιάς από τη Φωκίδα προς τη Ναυπακτία και την Αχαΐα. Στελέχη αρμόδιων υπηρεσιών εξηγούν ότι η μάχη για την ευλογιά των αιγοπροβάτων κρίνεται από την ικανότητα κάθε περιφέρειας να εκτελεί γρήγορα και σωστά τις προβλεπόμενες διαδικασίες – απολυμάνσεις, θανατώσεις/ταφές, ελέγχους κλιμακίων και επιβολή κυρώσεων. Στις μικρές τοπικές κοινωνίες τα πράγματα γίνονται κάποιες φορές δυσκολότερα λόγω των προσωπικών σχέσεων μεταξύ ελεγκτή και ελεγχομένου.
Κτηνίατροι
Στον βόρειο Εβρο, τον Αύγουστο του 2024, όταν καταγράφηκε το πρώτο κρούσμα, υπηρετούσε ένας μόνιμος κτηνίατρος. Στο Ορμένιο υπάρχει ένας απολυμαντικός σταθμός, ο οποίος τότε δεν λειτουργούσε, κι επίσης μία απολυμαντική τάφρος στις Καστανιές. Στο τελωνείο του Κυπρίνου, στα σύνορα με τη Βουλγαρία, δεν υπάρχει υποδομή απολύμανσης. Την ίδια στιγμή, η ευλογιά βρήκε τις κτηνιατρικές υπηρεσίες των περιφερειών «γυμνές».
Στην Περιφέρεια Θεσσαλίας το 2012 υπηρετούσαν 98 κτηνίατροι – σήμερα υπηρετούν 34. Αντιστοίχως, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας το 2011 διέθετε 44 κρατικούς κτηνιάτρους – σήμερα διαθέτει 27. Στην Κτηνιατρική Υπηρεσία Σερρών λειτουργούν σήμερα 857 μονάδες εκτροφής βοοειδών και 1.280 μονάδες αιγοπροβάτων.
Στην ίδια περιοχή εργάζονται μόλις 12 μόνιμοι κρατικοί κτηνίατροι και δύο συμβασιούχοι. «Γίνεται τεράστια προσπάθεια από το προσωπικό, με συστηματικότητα και ένταση, όμως οι υπηρεσίες είναι υποστελεχωμένες», είπε στην «Κ» ο Κωνσταντίνος Μήλιος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Κτηνιάτρων Δημοσίων Υπαλλήλων. «Για το 2026 έχουν εγκριθεί 60 προσλήψεις, τη στιγμή που θα έπρεπε να είναι οι διπλάσιες», πρόσθεσε ο ίδιος. Κρατικοί κτηνίατροι περιέγραψαν ότι η σημερινή κρίση της ευλογιάς επιχειρείται να αντιμετωπιστεί με μετατάξεις προσωπικού και συνεργείων στις περιοχές υψηλού κινδύνου, ώστε να καλυφθούν κενά. «Η κινητοποίηση είναι αντίστοιχη με εκείνη των υγειονομικών την περίοδο της COVID-19», ανέφεραν.
Σύσκεψη στο Μαξίμου
Το πρωί της Τρίτης πραγματοποιήθηκε σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη με τους περιφερειάρχες περιοχών όπου καταγράφεται ο μεγαλύτερος αριθμός κρουσμάτων της ευλογιάς. «Είναι ξεκάθαρο για την κυβέρνηση ότι αυτή τη στιγμή η μόνη προτεραιότητα και η μόνη στρατηγική είναι η πλήρης εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας», είπε ο κ. Μητσοτάκης. «Δεν συζητάμε καθόλου ζητήματα εμβολιασμού, αυτό μας υποδεικνύουν οι ειδικοί εξάλλου. Εμείς ακούμε πάντα την επιστήμη», πρόσθεσε ο ίδιος. Στη σύσκεψη έγινε γνωστό ότι δρομολογείται η ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών με στρατιωτικούς κτηνιάτρους, εξουσιοδοτημένους ιδιώτες κτηνιάτρους και έκτακτο προσωπικό.
«Είμαστε στο χαμηλότερο σημείο της επιδημιολογικής καμπύλης. Αυτό σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό οφείλεται στις χαμηλές θερμοκρασίες. Επιβάλλεται να εντείνουμε τα μέτρα βιοασφάλειας ούτως ώστε έως το καλοκαίρι να μπορέσουμε, μέσα από συγκεκριμένες διαδικασίες και μέσα από έναν συγκεκριμένο σχεδιασμό, να περιορίσουμε και να εξαλείψουμε τη νόσο», δήλωσε μετά το πέρας της σύσκεψης ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας. «Αυτό που απασχολεί, αυτή τη στιγμή, πολύ και την κυβέρνηση και εμάς είναι πώς θα γίνει η αναπλήρωση του ζωικού κεφαλαίου. Αυτοί οι άνθρωποι, δηλαδή, να μη φύγουν από το επάγγελμα», σημείωσε από την πλευρά του ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας.
Το μακρύ ταξίδι εντοπισμού κρουσμάτων και η καραντίνα
Τον Αύγουστο του 2024 εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα της ευλογιάς στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στον Εβρο, μετά δέκα «καθαρά» χρόνια, και τα δείγματα έπρεπε να ταξιδέψουν μέχρι το πιστοποιημένο εργαστήριο της Αθήνας ώστε να βγει το πρώτο θετικό αποτέλεσμα. Εκτοτε περισσότερα από 3.000 δείγματα έχουν φτάσει στο εργαστήριο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης στην Αγία Παρασκευή (Τμήμα Μοριακής Διαγνωστικής Αφθώδους Πυρετού, Ιολογικών, Ρικετσιακών και Εξωτικών Νοσημάτων), που λειτουργεί ως εργαστήριο αναφοράς για τη νόσο.
Κάποια δείγματα μετά τους πρώτους μήνες άρχισαν να πηγαίνουν και σε εργαστήριο στη Λάρισα, αλλά εφόσον εντοπιστεί θετικό δείγμα χρειάζεται να ταξιδέψει για έλεγχο και στην Αθήνα. Το ίδιο εργαστήριο εξέταζε και τα δείγματα από την πανώλη, μια ακόμη εξωτική ζωονόσο που είχε πλήξει την ελληνική κτηνοτροφία μόλις ένα μήνα πριν.
Η αναμονή για τα αποτελέσματα ήταν μεγάλη. Και όταν το δείγμα έβγαινε θετικό και άρα όλα τα ζώα έπρεπε να θανατωθούν, τα πράγματα γίνονταν χειρότερα. «Χρειαζόταν να βρεθούν συνεργεία για να κάνουν τις θανατώσεις και μετά χώρος για τις ταφές. Πολλοί κτηνοτρόφοι περίμεναν μέρες για να γίνει η διαδικασία, χωρίς βέβαια να λαμβάνονται μέτρα για τον ιό, που είχε, όπως φάνηκε, μεγάλη διάρκεια ζωής», αναφέρει αυτοδιοικητικός.
«Εμφανίστηκε ένα κρούσμα στον πιο ακριτικό νομό. Τι κάνεις τότε; Μεταφέρεις όλες σου τις δυνάμεις για να μην περάσει παρακάτω, να το περιορίσεις. Χρειάζονταν έξτρα κτηνίατροι, ζωοτροφές και χρήματα για απολυμάνσεις. Αλλά το δημόσιο χρήμα δεν μπορείς να το χειριστείς γρήγορα», περιγράφει ο πρώην περιφερειάρχης Χρήστος Μέτιος. Η βασική αρχή να μην περάσει η νόσος εκτός της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης, που ήταν ο στόχος όλων, απέτυχε παταγωδώς. Ο Νίκος Φωτεινιάς, προϊστάμενος της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης, αναφέρει ότι ειδικά στην αρχή υπήρχε μεγάλη έλλειψη επιστημονικών στοιχείων για την ασθένεια, «δεν υπήρχαν μελέτες γιατί κανείς δεν ασχολούνταν εντός Ε.Ε.», αναφέρει στην «Κ».
Ο ίδιος σημειώνει επίσης ότι η τακτική της κυβέρνησης να υπόσχεται αποζημιώσεις βοήθησε στην εξάπλωση της νόσου. «Στον Εβρο το 80% των κτηνοτρόφων είναι άνω των 65 ετών. Αν αρρώσταινε το κοπάδι τους, θα έβγαιναν στη σύνταξη και θα έπαιρναν και την αποζημίωση, κάτι σαν εφάπαξ, που δεν προβλέπεται για τον κλάδο. Πολλοί έβαζαν τα ζώα να κολλήσουν», τονίζει.
Αλλοι πάλι δεν είχαν τη δυνατότητα να τηρήσουν τα μέτρα βιοασφάλειας που όριζαν ότι έπρεπε να αγοράσουν ζωοτροφές. «Εβγαζαν τα ζώα έξω να βοσκήσουν. Αλλιώς, σου λένε, θα πεθάνουν, τι να κάνω», αναφέρει ο νυν περιφερειάρχης Χρ. Τοψίδης.
Ο πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής, ιολόγος κτηνίατρος και πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χαράλαμπος Μπιλίνης θεωρεί σίγουρο ότι έγιναν –και ίσως γίνονται– μεταφορές ζώων από περιοχή σε περιοχή, παρά τα περιοριστικά μέτρα που βρίσκονται σε ισχύ εδώ και 16 μήνες. Αλλωστε κανείς δεν είχε σκεφτεί τον πρώτο χρόνο εμφάνισης της ζωονόσου ότι τα όποια μέτρα επιβάλλονται πρέπει και να επιτηρούνται, αλλά οι δημόσιοι υπάλληλοι εργάζονται μέχρι τις 2 το μεσημέρι.
«Ηταν σαν να λέμε ότι μετά το μεσημέρι τα πρόβατα σίγουρα θα έμεναν στα μαντριά, κάτι που βέβαια είναι αστείο αλλά και ολέθριο».
Η επιστημονική επιτροπή της οποίας ηγείται συστήθηκε τον Οκτώβριο του 2025, όταν κάθε εβδομάδα είχαμε περίπου 200 νέα κρούσματα, ο δείκτης μεταδοτικότητας ήταν στο 2% και κανένα από τα μέτρα βιοασφάλειας που είχαν επιβληθεί δεν φαινόταν να αποδίδει.
Δεκατέσσερις μήνες μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος, η νόσος όχι μόνο δεν είχε σταματήσει, αλλά είχε επεκταθεί στη Βόρεια Ελλάδα καθώς και σε Θεσσαλία και Δυτική Ελλάδα. Ηταν μάλιστα τότε που ο επίτροπος Υγείας και Ευζωίας των Ζώων, Ολιβερ Βάρχελι, πρότεινε στην Ελλάδα να εμβολιάσει τα ζώα της έστω και αν το εμβόλιο δεν είναι εγκεκριμένο, έχει ποσοστό ανοσίας 60% και πιθανότατα θα φέρει περιοριστικά μέτρα για τα προϊόντα της Ελλάδας, μεταξύ των οποίων και η φέτα.
Λίγους μήνες νωρίτερα, ενόψει του Πάσχα είχε δοθεί η δυνατότητα να μετακινηθούν ζώα για σφαγή και, σύμφωνα με τον κ. Μπιλίνη, «αυτό προκάλεσε τη μετέπειτα έξαρση στις αρχές του φθινοπώρου». Γιατί δόθηκε η άδεια; Για να βοηθηθούν οι κτηνοτρόφοι, για να μην ανέβουν οι τιμές, για να μην υπάρξει πολιτικό κόστος.
«Οι άνθρωποι εδώ και μήνες αναγκάζονται να έχουν τα ζώα τους μέσα στους στάβλους, να ζητούν άδεια για να σφάξουν ή να παραδώσουν γάλα και πρέπει να αγοράζουν ζωοτροφές για να τα ταΐζουν. Είναι φανερό ότι δεν μπορούν να τηρήσουν τα μέτρα. Οπως έγινε με τον κορωνοϊό, οι περιορισμοί δεν μπορούν να λειτουργήσουν για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα», λέει ο κ. Φωτεινιάς. Εχουν πάει οι στρατιωτικοί κτηνίατροι που ανακοίνωσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ότι θα μεταφερθούν στα σημεία που υπάρχει ανάγκη για να βοηθήσουν; ρωτάω τον περιφερειάρχη κ. Τοψίδη. «Εχουν έρθει δύο. Φτιάχτηκε ένα μητρώο και πρέπει όποιος θέλει να κάνει αίτηση. Γιατί να θέλει κάποιος, όμως, να πάει σε σταβλικές εγκαταστάσεις;».
Πηγή: kathimerini.gr
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
