ΕΦΚΑ για συνταξιοδότηση στο Δημόσιο: Υποχρεωτική η αποχώρηση – Κίνδυνος για όσους παραμένουν στην υπηρεσία

Σημαντικές οδηγίες για τον χρόνο αποχώρησης των υπαλλήλων του Δημοσίου πριν ή μετά τη συνταξιοδότησή τους παρέχει εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ, η οποία βασίζεται σε σχετικό έγγραφο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

Η εγκύκλιος έρχεται να απαντήσει σε πλήθος ερωτημάτων υπηρεσιών του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, σχετικά με το αν επιτρέπεται η παραμονή υπαλλήλων στην εργασία τους μετά τη συνταξιοδότησή τους λόγω γήρατος ή αναπηρίας.

Αφορμή για την έκδοση των οδηγιών αποτέλεσαν περιπτώσεις υπαλλήλων που συνταξιοδοτήθηκαν εξ ιδίου δικαιώματος, αλλά συνέχισαν να εργάζονται στις υπηρεσίες τους ως «εργαζόμενοι συνταξιούχοι». Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει σοβαρά νομικά και οικονομικά ζητήματα, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις οι υπηρεσίες ζητούν πλέον την επιστροφή των μισθών που καταβλήθηκαν μετά την έκδοση της συνταξιοδοτικής απόφασης, θεωρώντας ότι η παραμονή στην υπηρεσία δεν ήταν νόμιμη.

Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι, ως γενικός κανόνας, η απόδοση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων προϋποθέτει την αποχώρηση του υπαλλήλου από την υπηρεσία, είτε πριν τη συνταξιοδότηση είτε αυτοδικαίως μετά την έκδοση της σχετικής απόφασης, ανάλογα με το είδος της εργασιακής σχέσης και το ασφαλιστικό καθεστώς.

Συγκεκριμένα, διακρίνονται πέντε βασικές κατηγορίες υπαλλήλων:

Α) Μόνιμοι υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και πρόσληψη από 01/01/2011 και μετά (ασφάλιση στο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ)

Τόσο για τη συνταξιοδότησή τους λόγω γήρατος όσο και λόγω αναπηρίας, εφόσον η υγειονομική κρίση είναι επ’ αόριστον, απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης.

Για τις περιπτώσεις προσωρινής (περιορισμένου χρονικού διαστήματος) συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, εφαρμόζεται η προβλεπόμενη στις διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα διαδικασία χορήγησης αναρρωτικής άδειας ή διαθεσιμότητας για όσο χρόνο λαμβάνουν προσωρινή σύνταξη λόγω αναπηρίας.

Στις περιπτώσεις όπου η υγειονομική κρίση αφορά περιορισμένο χρονικό διάστημα και όχι κρίση εφ’ όρου ζωής, η παραμονή του υπαλλήλου στην Υπηρεσία του δεν αποτελεί κώλυμα για την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης και την έναρξη καταβολής της σύνταξης.

Β) Μόνιμοι υπάλληλοι ΝΠΔΔ ασφαλισμένοι στο ειδικό καθεστώς του v. 3163/1955

Το δικαίωμα επιλογής διατάξεων συνταξιοδότησης (υπαλληλικές ή κοινές) παρέχεται μετά την έξοδο του υπαλλήλου από την Υπηρεσία (Γ. Ε. Σ57/18/16.11.2011 τ.
ΙΚΑ-ΕΤΑΜ). Επομένως, πρώτα λύεται η υπαλληλική σχέση και στη συνέχεια υποβάλλεται η δήλωση επιλογής διατάξεων συνταξιοδότησης και η αίτηση συνταξιοδότησης, είτε λόγω γήρατος είτε λόγω αναπηρίας.

Γ) Υπάλληλοι ΝΠΔΔ που διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς που είχαν ως συμβασιούχοι (τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ)

α) Για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης, η οποία λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδόθηκε η απόφαση συνταξιοδότησης (άρθ. 20 v. 3801/2009).

β) Για τη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας δεν απαιτείται λύση υπαλληλικής σχέσης εάν η υγειονομική κρίση είναι περιορισμένου χρονικού διαστήματος και όχι εφ όρου ζωής.

Δ) Υπάλληλοι ΙΔΑΧ ασφαλισμένοι στο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ

α) Εφόσον έχει εκδοθεί απόφαση για συνταξιοδότηση λόγω γήρατος εφαρμόζεται το άρθ. 20 του v. 3801/2009.
Δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή και την επεξεργασία της αίτησης συνταξιοδότησης, αλλά αυτή λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης από την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδίδεται η σχετική απόφαση.

β) Εφόσον υποβάλλεται αίτηση για συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας, δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή της αίτησης, την επεξεργασία της και την ημερομηνία έναρξης καταβολής της σύνταξης, και μετά την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης. Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να τονίσουμε ότι, μέχρι να εξεταστεί τυχόν διαφορετική αντιμετώπιση από τις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπ. Εσωτερικών αναφορικά με τη διακοπή της μισθοδοσίας των ανωτέρω υπαλλήλων κατά το χρονικό διάστημα που τους καταβάλλεται προσωρινή (περιορισμένου χρονικού διαστήματος) σύνταξη από τον e ΕΦΚΑ, εξακολουθούν να ισχύουν οι οδηγίες της τελευταίας παραγράφου του με αρ. πρωτ. 1812659/23.12.2024 Γενικού Εγγράφου, σύμφωνα με τις οποίες: «Προκειμένου δε να μην υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ενδεχομένως θα ζητηθεί από τους συνταξιούχους να επιστρέψουν ποσά τακτικών αποδοχών, δεδομένου ότι, σε αρκετές των περιπτώσεων η έναρξη της συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας θα αφορά προγενέστερο χρονικό διάστημα, έχετε την ευχέρεια, κατόπιν επικοινωνίας με τις υπηρεσίες μισθοδοσίας να ενημερωθείτε για την τελευταία ημέρα καταβολής των τακτικών αποδοχών, ώστε η έναρξη της συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας να μεταφερθεί στην επόμενη ημέρα, με ταυτόχρονη παύση μισθοδοσίας από τις υπηρεσίες τους.».

Ε) Υπάλληλοι ΙΔΟΧ ασφαλισμένοι στο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ

Για την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης (γήρατος/αναπηρίας) καθώς και για την επεξεργασία της και την έκδοση απόφασης δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης.

Η παραμονή τους στην Υπηρεσία μετά την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης δεν αποτελεί κώλυμα για την έναρξη καταβολής της σύνταξης.