Συνέντευξη στον Λάμπρο Αναγνωστόπουλο
Ο κ. Σπύρος Κουζινόπουλος είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας με πολυετή ερευνητική πορεία στην ιστορική δημοσιογραφία. Στο βιβλίο του «Γεντί Κουλέ – η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης» συμπυκνώνει σχεδόν πενήντα χρόνια έρευνας, καταγράφοντας με τεκμήρια και μαρτυρίες τη σκοτεινή ιστορία της διαβόητης φυλακής του Επταπυργίου. Μέσα από ανθρώπινες ιστορίες, αρχειακό υλικό και άγνωστα στοιχεία, φωτίζει ένα κεφάλαιο βίας, αυθαιρεσίας και κατάλυσης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αναδεικνύοντας τη σημασία της μνήμης και της ιστορικής ευθύνης. Το Μορφωτικό Ίδρυμα της Ένωσης Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Θεσσαλίας, Στερεάς – Εύβοιας, ο Σύλλογος Φίλων του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας και οι εκδόσεις ΙΑΝΟΣ, παρουσιάζουν σήμερα Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2026, ώρα 18:30 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας (οδός Ιουστινιανού 42), το βιβλίο και στο πλαίσιο αυτό συνομιλήσαμε με τον κ. Σπύρο Κουζινόπουλο.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Kύριε Κουζινόπουλε τι ήταν αυτό που σας ώθησε να ασχοληθείτε με το Γεντί Κουλέ και να αφιερώσετε πολυετή έρευνα για αυτό το θέμα;
Η έρευνα κράτησε σχεδόν μισό αιώνα. Είχα ξεκινήσει στα τέλη του 1974 όταν έπεσε στα χέρια μου μια χειρόγραφη εφημερίδα που την έβγαζαν οι πολιτικοί κρατούμενοι του Γεντί Κουλέ την περίοδο 1945-47. Ήταν γραμμένη με το χέρι, τόσο καλλιγραφικά τα γράμματα το ένα δίπλα στο άλλο που αν τη δει κανείς σε απόσταση ενός-δυο μέτρων μπορεί να πιστέψει ότι είναι βγαλμένη από τυπογραφείο. Θα έχετε την ευκαιρία να τη δείτε στην παρουσίαση. Από εκεί και πέρα άρχισα την έρευνα, εντόπισα τον καλλιγράφο που ήταν ο Νίκος Τζένας και είναι σημαντικό ότι τον πρόλαβα εν ζωή. Eίχαμε κάνει μια συνέντευξη και στη συνέχεια έψαξα και βρήκα κι άλλους κρατούμενους, συγκέντρωνα υλικό το οποίο βέβαια μου πήρε πάρα πολύ χρόνο.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίσατε κατά τη συλλογή μαρτυριών και αρχειακού υλικού;
Τεράστιες δυσκολίες δεδομένου ότι το 1988, ένα χρόνο πριν κλείσει η φυλακή που βρισκόταν έναν και πλέον αιώνα σε λειτουργία, κατάφερα να πάρω μια ειδική άδεια του Υπουργείου Δικαιοσύνης και έμπαινα μέσα ερευνώντας τα αρχεία, τα οποία ήταν δυστυχώς μόνο μετά το 1945. Οι Γερμανοί εγκαταλείποντας τη Θεσσαλονίκη ανατίναξαν ένα τμήμα των Φυλακών Επταπυργίου που βρισκόταν και το αρχείο της Φυλακής. Με ένα στυλό στο χέρι κατέγραψα εκατοντάδες, χιλιάδες ονόματα που υπήρχαν στις λίστες των εκτελεσμένων. Γέμισα άπειρα μπλοκάκια και μπόρεσα να σχηματίσω με αυτό τον τρόπο τον μοναδικό κατάλογο με τα ονόματα των 400 περίπου εκτελεσμένων του Εμφυλίου της περιόδου 1946-1954, καθώς είχαν συνεχιστεί οι εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων στο Γεντί Κουλέ. Ταυτόχρονα με την αναζήτηση αυτή ανακάλυψα και πολλές ιστορίες που είχαν διαδραματιστεί στη φυλακή. Για παράδειγμα το 1916 είχε φυλακιστεί για δυο χρόνια στο Επταπύργιο ένας Κατερινιώτης, ο Γιώργος Ιορδάνου, για χρέη προς το δημόσιο. Βγαίνοντας από τη Φυλακή είχε δημοσιεύσει ένα βιβλίο με τον τίτλο «Ο τάφος των ζωντανών» κι αυτά που περιέγραφε μέσα ήταν σχεδόν ίδια με όσα είχαν καταγγείλει οι δυο θαρραλέοι εισαγγελείς, Χρυσούλα Γιαταγάνα και Κώστας Λογοθέτης. Οι έρευνες αυτών των δυο ανάγκασαν την Πολιτεία να προχωρήσει στο κλείσιμο του Γεντί Κουλέ. Ελεύθερη διακίνηση ναρκωτικών, βασανισμοί κρατουμένων, εγκλεισμοί σε ένα πειθαρχείο όπου μόλις και μετά βίας μπορούσε κάποιος να σταθεί όρθιος, βιασμοί νεαρών κρατουμένων, λειτουργία κυκλώματος που ήταν μπλεγμένοι δικηγόροι, δεσμοφύλακες και κρατούμενοι.
Πιστεύετε ότι κάποιες από τις πρακτικές και τις νοοτροπίες που περιγράφετε στο βιβλίο επιβιώνουν σε άλλες μορφές ίσως μέχρι σήμερα;
Αυτό που επιβιώνει είναι η προσπάθεια συνέχισης εκείνου του εγκλήματος. Γιατί αναμφίβολα πρόκειται για έγκλημα. Κανένας σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή, στην αξιοπρέπεια και στην προσωπικότητα των ανθρώπων. Η Πολιτεία, όποιο έγκλημα και αν είχε διαπράξει κάποιος, όφειλε να εφαρμόσει ένα σωστό σωφρονιστικό σύστημα και όχι να τους προωθεί ακόμη περισσότερο προς το έγκλημα. Να σας πω ένα ακόμη παράδειγμα. Αναφέρει η Χρυσούλα Γιαταγάνα ένα περιστατικό ενός 16χρονου που πιάστηκε να οδηγεί χωρίς δίπλωμα ένα μηχανάκι. Οδηγήθηκε στη φυλακή και εκεί μια σπείρα – αφού το παιδί βιάστηκε – το οδήγησε στα ναρκωτικά. Όταν βγήκε πια εθισμένος και πληγωμένος οδηγήθηκε στο έγκλημα, οπότε αντιλαμβανόμαστε ότι κάθε άλλο παρά προς τον σωφρονισμό λειτουργούσε τότε η φυλακή. Κάτι που ενδεχομένως έως έναν βαθμό μπορεί να το βλέπουμε και σήμερα.
Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης κλείνοντας το βιβλίο;
Σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για μένα αυτό είναι το κυριότερο. 400 άνθρωποι στήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, όπως και άλλοι βεβαίως, σε άλλες περιοχές της χώρας. Από εκεί και πέρα, από την Ιστορία πρέπει να διδασκόμαστε. Όσα διαδραματίστηκαν στο παρελθόν να μας οδηγήσουν σε ένα καλύτερο μέλλον κάποια στιγμή και να μην επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη. Με την ευκαιρία να σας πω ότι υπάρχουν και πολλές περιπτώσεις για την περίοδο του Μεσοπολέμου, με την τότε δράση των λήσταρχων, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα. Υπάρχει ένας Λαρισαίος λήσταρχος, ο Μήτρος Τζατζάς, που είχε γίνει διάσημος για τις ληστείες του και δρούσε κυρίως στην περιοχή του Ολύμπου. Επίσης έμεινε στην ιστορία για την απαγωγή του γερουσιαστή Σωτηρίου Χατζηγάκη. Αυτός ο τύπος συνελήφθη κάποια στιγμή με τον υπαρχηγό του, καταδικάστηκαν σε θάνατο από το Έκτακτο Στρατοδικείο της Θεσσαλονίκης και την παραμονή της εκτέλεσής του λαδώνοντας τους πάντες μέσα στη Φυλακή, από τον διευθυντή μέχρι τους φρουρούς κατάφερε να φτάσει μέχρι την κορυφή του Επταπυργίου. Πήδηξε στο δάσος του Σέιχ Σου κρατώντας μια υπερμεγέθη ομπρέλα και με αυτό τον τρόπο διασώθηκε χωρίς να τραυματιστεί ιδιαίτερα. Υπάρχουν διάφορες παρόμοιες ιστορίες στο βιβλίο.
Σχετικά με την παρουσίαση
Για το βιβλίο θα μιλήσουν η καθηγήτρια Ιωάννα Λαλιώτου, πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας (ΙΑΚΑ) και πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το μέλος του Δ.Σ του Συλλόγου Φίλων Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας, Δέσποινα Αράπκουλε και ο συγγραφέας Σπύρος Κουζινόπουλος. Θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Γιάννης Σιούλας, Β’ Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών (ΠΟΕΣΥ).
Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Μορφωτικού Ιδρύματος της Ένωσης Συντακτών Μακεδονίας-Θράκης και στη διάρκειά της θα προβληθεί πλούσιο οπτικό υλικό από φωτογραφίες, έγγραφα, εφημερίδες της εποχής κ.α.
Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
