Ανατροπές στις κληρονομιές: Τι αλλάζει για τα παιδιά και τις οικογένειες

Τομές στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο ρόλος των παιδιών στην αλυσίδα της κληρονομικής διαδοχής φέρνει το σχέδιο νόμου για το νέο κληρονομικό δίκαιο.

Οι αλλαγές κινούνται σε μια πιο σύγχρονη λογική, επιχειρώντας να εξισορροπήσουν τα συμφέροντα της οικογένειας, να περιορίσουν χρόνιες αδικίες και να απαντήσουν σε πρακτικά προβλήματα που ανέκυψαν κυρίως την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Τα παιδιά, που ούτως ή άλλως ανήκουν στον στενό πυρήνα των νόμιμων κληρονόμων, βρίσκονται στο επίκεντρο αυτών των παρεμβάσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εισαγωγή του θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων, που αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες προγραμματίζουν τη μεταβίβαση της περιουσίας τους. Μέσω αυτών των συμβάσεων, ο κληρονομούμενος θα μπορεί να συμφωνεί με το παιδί του να του μεταβιβάσει εκ των προτέρων το μερίδιο που θα δικαιούταν στο μέλλον. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί, για παράδειγμα, για τη χρηματοδότηση σπουδών ή για την ενίσχυση μιας επιχειρηματικής προσπάθειας, με αντάλλαγμα την παραίτηση του παιδιού από μελλοντικές κληρονομικές αξιώσεις.

Μία από αλλαγές αφορά στην ανακατανομή των ποσοστών της κληρονομιάς μεταξύ συζύγου και τέκνων. Μέχρι σήμερα, σε περίπτωση θανάτου ενός εκ των δύο συζύγων, ο επιζών σύζυγος κληρονομούσε το 25% της περιουσίας, ενώ το υπόλοιπο 75% περιερχόταν στα παιδιά. Με το νέο πλαίσιο, το ποσοστό αυτό τροποποιείται στην περίπτωση που υπάρχει ένα και μοναδικό παιδί. Σε αυτή την περίπτωση, το μερίδιο της συζύγου αυξάνεται στο 33%, γεγονός που συνεπάγεται αντίστοιχη μείωση του ποσοστού που λαμβάνει το παιδί. Η ρύθμιση αυτή δεν επεκτείνεται σε οικογένειες με περισσότερα από ένα παιδιά, καθώς εκεί το ισχύον καθεστώς παραμένει αμετάβλητο και ο επιζών σύζυγος συνεχίζει να κληρονομεί το 25% της περιουσίας.

Η τρίτη μεγάλη αλλαγή αφορά τη σχέση των παιδιών με τα χρέη που ενδέχεται να συνοδεύουν μια κληρονομιά. Για δεκαετίες, και ιδίως μετά την οικονομική κρίση, χιλιάδες κληρονόμοι –ανάμεσά τους και πολλά παιδιά– οδηγήθηκαν στην αποποίηση κληρονομιάς, φοβούμενοι ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι με υπέρογκα χρέη και με τον κίνδυνο απώλειας της προσωπικής τους περιουσίας. Το νέο κληρονομικό δίκαιο επιχειρεί να άρει αυτή την ανασφάλεια, προβλέποντας ότι ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται πλέον με την ατομική του περιουσία, αλλά μόνο μέχρι την αξία της κληρονομιάς που λαμβάνει.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί θα μπορεί να αποδεχθεί την κληρονομιά του γονέα του χωρίς τον φόβο ότι θα κληθεί να πληρώσει χρέη από δικά του χρήματα. Παράλληλα, έχει προβλεφθεί ειδική διαδικασία δικαστικής εκκαθάρισης, μέσω της οποίας οι δανειστές του θανόντος θα ικανοποιούνται αποκλειστικά από τα στοιχεία της κληρονομιαίας περιουσίας που έχουν απομείνει. Με τον τρόπο αυτό, επιχειρείται να προστατευθούν αφενός οι κληρονόμοι και αφετέρου να διασφαλιστεί ότι οι πιστωτές δεν θα μένουν χωρίς καμία δυνατότητα διεκδίκησης.

Θανάσης Κουκάκης