Γράφει η Εύα Μπουτζέτη – Πανίδου
Κάθε Κυριακή βράδυ, σε πολλά σπίτια, υπάρχει ένα παιδί που λέει «πονάει η κοιλιά μου». Δεν θέλω να πάω σχολείο, δεν είναι πάντα ίωση. Είναι φόβος. Φόβος για την αυλή, για το διάλειμμα, για το μήνυμα που θα έρθει στο κινητό, για το βλέμμα που θα το «κόψει» στα δύο. Κι εμείς, οι μεγάλοι, συχνά δεν δίνουμε την δέουσα προσοχή, το μικραίνουμε με λόγια που μοιάζουν παρηγοριά, αλλά τελικά αφήνουν το παιδί μόνο. Σκεφτόμαστε:
- «Είναι ιδιοτροπία του παιδιού, θα του περάσει». Λάθος. Ο φόβος ενός παιδιού δεν «περνάει» από μόνος του. Μένει και γίνεται άγχος, σχολική άρνηση, θυμός, απομόνωση. Και το παιδί μαθαίνει ότι δεν αξίζει να μιλά.
- «Το παιδί που ασκεί βία είναι κακό». Αρκετές φορές δεν είναι «κακό παιδί». Είναι ένα παιδί που χρειάζεται βοήθεια, όρια και εκπαίδευση στις σχέσεις. Η πράξη δεν δικαιολογείται ποτέ, όμως πολλές φορές πίσω της υπάρχει ένα παιδί που κουβαλάει θυμό, παραμέληση, βία που είδε και ζει μέσα στο σπίτι του, βιώνει το ίδιο απόρριψη. Αν δεν δούμε τι το τροφοδοτεί, απλώς θα το ξαναδούμε μπροστά μας. Μήπως υπάρχει στην οικογένεια βία μήπως υπάρχει οικονομική δυσχέρεια, μήπως ο πατέρας είναι αλκοολικός η μάνα ναρκομανής, τότε το παιδί σχεδόν είναι σίγουρο ότι θα έχει παραβατική συμπεριφορά. Στην οικογένεια πρέπει να υπάρχει ειρηνικό περιβάλλον και το παιδί να δέχεται αγάπη, πολύ αγάπη.
- Φταίει μόνο το σχολείο ή «φταίει μόνο η οικογένεια ή φταίει η κοινότητα»;
Όταν πετάμε την ευθύνη ο ένας στον άλλον, το παιδί μένει στη μέση. Η λύση θέλει συμμαχία: σχολείο, γονείς, κοινότητα.
- «Αρκεί και πρέπει να τιμωρηθεί»; Όχι. Αυτό που χρειάζεται είναι να σταματήσει η βία και να μπει καθαρό πλαίσιο. Τα παιδιά χρειάζονται όρια και παιδαγωγικές συνέπειες, όχι “τιμωρίες” που απλώς τα ταπεινώνουν ή τα θυμώνουν περισσότερο. Χωρίς εκπαίδευση, χωρίς ουσιαστική στήριξη και χωρίς σχέδιο αλλαγής, το ίδιο έργο θα το ξαναζήσουμε. Το παιδί που έβλαψε χρειάζεται βοήθεια για να μάθει να αναγνωρίζει τι έκανε, να αναλαμβάνει ευθύνη, να επανορθώνει και να αλλάζει με σταθερή παρακολούθηση από τους ενήλικες.
- «Μην το κάνουμε θέμα». Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο. Σημαίνει «ας το κρύψουμε», «μη μιλάς», «μην πάρει διαστάσεις». Έτσι το παιδί που έγινε στόχος μένει μόνο του, ο θύτης αισθάνεται ότι δε θα τον σταματήσει κανείς και οι γύρω μαθαίνουν να σωπαίνουν. Η σιωπή είναι το λίπασμα της βίας: την αφήνει να μεγαλώνει.
Αν συμβαίνει τώρα, τι κάνω από αύριο το πρωί:
- Ακούω το παιδί χωρίς ανάκριση. Λέω: «Σε πιστεύω. Δεν φταις. Να το ξαναπιάσουμε μαζί».
• Κρατάω στοιχεία [μηνύματα, screenshots (ψηφιακές φωτογραφίες ), ημερομηνίες].
• Μιλάω με το σχολείο (εκπαιδευτικό, διεύθυνση) και ζητώ συγκεκριμένο πλάνο: ποιος επιβλέπει στα διαλείμματα, τι αλλάζει στην τάξη, πότε θα γίνει επανέλεγχος, ποιος θα ενημερώνει εμένα και το παιδί.
• Αν χρειάζεται, χρησιμοποιώ το επίσημο κανάλι αναφοράς (Stop Bullying).
• Ζητώ υποστήριξη από ειδικούς και γραμμές βοήθειας.
• Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, καλώ 100 ή 112.
Και κάτι πολύ πρακτικό: δε ζητάω «να βρεθεί ο ένοχος και να τελειώνουμε». Ζητάω ασφάλεια τώρα. Ζητάω να σταματήσει η επαφή όταν πρέπει, να προστατευτεί το παιδί στόχος, να υπάρξει δουλειά με το παιδί που άσκησε βία, και να παρακολουθείται η κατάσταση για εβδομάδες όχι για δύο μέρες. Έτσι χτίζεται εμπιστοσύνη. Έτσι ένα παιδί ξανακοιμάται ήσυχα. Επιπλέον, το σχολείο δεν είναι μόνο του, κι ούτε η οικογένεια. Όλοι κάνουμε ένα «δίχτυ» γύρω από το παιδί, ώστε να μην πέφτει στο κενό: κανόνες, πρόληψη, γρήγορη παρέμβαση, στήριξη και σταθερή συνέχεια. Αυτό ακριβώς είναι η «Ολιστική Προσέγγιση Σχολείου και Κοινότητας». Ακόμα, θα πρέπει:
- Να δημιουργηθούν καθαροί κανόνες και κοινή στάση.
Συγκεκριμένοι κανόνες για την κοροϊδία και τον αποκλεισμό, σωματική βία, έλεγχος στην διαδικτυακή παρενόχληση, έλεγχος στην διάδοση φωτογραφιών και μηνυμάτων και η ίδια στάση από όλους τους ενήλικες, κάθε μέρα. - Συνομιλία και εκπαίδευση με τους συμμαθητές που γίνονται «θεατές».
Ο εκφοβισμός δυναμώνει όταν οι γύρω οι συμμαθητές, οι φίλοι γελούν, σωπαίνουν ή βιντεοσκοπούν. Μαθαίνουμε στα παιδιά πώς να ζητούν βοήθεια, πώς να στηρίζουν το παιδί στόχο, πώς να μην γίνονται «κοινό» που τρέφει τη βία. - Θα πρέπει να υπάρχει έντονα ενεργός ρόλος των γονέων.
Όχι μόνο όταν γίνει «το κακό». Μικρές, σταθερές συμφωνίες: πώς μιλάμε στο σπίτι, τι κάνουμε με τα κινητά, πώς ζητάμε βοήθεια χωρίς ντροπή. - Να υπάρχει σύνδεση με την κοινότητα, συλλόγους γονέων, Δήμο, δομές ψυχικής υγείας, αθλητικούς συλλόγους, φορείς πρόληψης. Όταν υπάρχει συνεργασία, το παιδί νιώθει ότι υπάρχουν πολλές πόρτες βοήθειας, όχι μόνο μία.
Ένα τελευταίο, ανθρώπινο (και δύσκολο) κομμάτι αυτοκριτικής
Η βία των παιδιών δεν σταματά με θυμό απέναντι στα παιδιά. Σταματά όταν οι ενήλικες ξαναπιάνουμε τον ρόλο μας: να είμαστε παρόντες, να ακούμε, να βάζουμε όρια, να δίνουμε παράδειγμα να προσφέρουμε αγάπη, κατανόηση και στο παιδί θύτη και ακόμη περισσότερο στο παιδί θύμα. Αν ένα παιδί φοβάται να πάει σχολείο, δεν μας χρειάζεται “αγανακτισμένους”. Μας χρειάζεται ενωμένους. Σχολείο, γονείς, κοινότητα στο ίδιο τραπέζι γιατί κάθε παιδί αξίζει να πηγαίνει σχολείο χωρίς φόβο.
Χρήσιμη βοήθεια:
• Stop Bullying (επίσημη πλατφόρμα αναφοράς). stop-bullying.gov.gr+1
• SOS 1056 (Το Χαμόγελο του Παιδιού): 24/7 δωρεάν. Χαμόγελο του Παιδιού+1
• 116111 (Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών): 24/7 δωρεάν. Gov.gr
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
