Του Νίκου Ράπτη
Η ατμοσφαιρική ρύπανση ελάχιστα απασχολεί την επικαιρότητα, αν και είναι ένα πελώριο υγειονομικό και οικονομικό πρόβλημα. Υπολογίζεται πως σκοτώνει κάθε χρόνο 10-15,000 Έλληνες (εικοσαπλάσιους από ότι τα οδικά ατυχήματα) και κοστίζει στην οικονομία έως και 7% του ΑΕΠ!
Το ζήτημα είναι κατ’ εξοχήν πολιτικό. Εδώ και σαράντα χρόνια, η πολιτική και οικονομική «ενιαία σκέψη» μας έπεισε πως οι φόροι «μας» πάνε χαμένοι, για να χρηματοδοτούν την κρατική «γραφειοκρατία» και «σπατάλη». Όλα τα κόμματα υπόσχονται πια «φοροαπαλλαγές» και «φοροελαφρύνσεις».
Βέβαια, μετά από δεκαετίες αντιφορολογικού ορυμαγδού η συνολική φορολογία δεν έχει μειωθεί. Αυτή απλά σταμάτησε να αυξάνει, και σταθεροποιήθηκε παντού γύρω στο 40%-50% του ΑΕΠ. Αυτό που άλλαξε είναι η διάρθρωσή της. Μειώθηκαν πολύ οι φόροι των πλούσιων (στα κέρδη, στα μερίσματα, στην περιουσία) και αυξήθηκαν οι φόροι των φτωχών (στην κατανάλωση και στην ασφάλιση). Παράλληλα, εκτοξεύτηκαν οι κρατικές δαπάνες υπέρ των πλούσιων. Στη Γαλλία των μεγάλων ελλειμμάτων, αποκαλύφθηκε πως η μεγαλύτερη κρατική δαπάνη (περί τα 200 δις ευρώ) αφορά επιδοτήσεις, φοροαπαλλαγές, ενισχύσεις κ.λπ στις 40 μεγαλύτερες ιδιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς κανένα αντάλλαγμα! Για τον πολύ κόσμο, συρρικνώθηκε η πρόσβαση στα συλλογικά αγαθά (τη στέγαση, την ενέργεια, την ύδρευση, τη διατροφή, τις μετακινήσεις, την υγεία, την ασφάλεια, την παιδεία και τον πολιτισμό/ψυχαγωγία). Το κενό κλήθηκαν να καλύψουν ιδιώτες πάροχοι, που απομυζούν τα εισοδήματα των μεσαίων και κατώτερων τάξεων.
Επιπλέον, πολλοί καταβάλλουμε «κρυφά κόστη» δισεκατομμυρίων, που βαλτώνουν τα μικρομεσαία εισοδήματα και κατακρημνίζουν πολλούς στη φτώχεια και στον κοινωνικό αποκλεισμό. Έτσι π.χ. στην Ελλάδα οι δημόσιες συγκοινωνίες θεωρούνται ακριβές για το κράτος και έχει επιλεγεί να κυκλοφορούμε κυρίως με ιδιωτικά μέσα. Οι συνέπειες (π.χ. το μποτιλιάρισμα της Αθήνας) κοστίζουν πολλά δισεκατομμύρια ευρώ σε χαμένες εργατοώρες και ρύπανση. Αλλά είναι δισεκατομμύρια που τα πληρώνει κάθε οδηγός από την τσέπη του, δεν απασχολούν τα δημόσια οικονομικά!
Επιπλέον, η επιλογή της «ιδιωτικοποίησης» των άλλοτε κρατικών δαπανών είναι σπάταλη! Κατά κανόνα, όταν τα συλλογικά αγαθά καλύπτονται από κρατικές δαπάνες, έχουμε οικονομίες κλίμακας. Αυτές κοστίζουν συνολικά πολύ λιγότερο από ότι όταν κάθε νοικοκυριό ή κάθε άτομο επιχειρούν να καλύψουν από το πορτοφόλι τους την ανάγκη για στέγαση, παιδεία, υγεία, μετακινήσεις, ενέργεια κ.λπ. Αλλά το κράτος δε νοιάζεται για αυτό, όταν το μόνο που το νοιάζει που είναι να περικόψει «δαπάνες». Όσο για τους μικρομεσαίους, βλέπουν τα οικονομικά τους να χειροτερεύουν διαρκώς. Ακόμα και η αγανάκτησή τους είναι παγιδευμένη, καθώς διοχετεύεται στο μόνο «νόμιμο» αίτημα, να… μειωθούν οι φόροι!
Αντίστοιχη είναι η περίπτωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Ξέρουμε τι χρειάζεται για να γλιτώσουμε από αυτήν. Αναβάθμιση του κτιριακού μας αποθέματος, που θα συμπεριλαμβάνει την οικολογική θέρμανση και ψύξη. Περισσότερο πράσινο και δενδροκάλυψη. Σύγχρονα ΜΜΜ. Καλύτερη χωροθέτηση των βιομηχανιών κ.λπ. Τίποτα από αυτά όμως δεν μπορεί να γίνει με ιδιωτικά λεφτά. Αυτές είναι μεγάλες επενδύσεις, που μόνο ένα κράτος με σοβαρή οικονομική βάση μπορεί να παρέχει. Έως τότε, προτιμάμε να αφήνουμε τον κόσμο να πεθαίνει και να πληρώνει από την τσέπη του έως και δύο φορές περισσότερα από την εθνική άμυνα για να αντιμετωπίσει όπως μπορεί τις συνέπειες του να ζει σε θαλάμους αερίων.
Υ.Γ. Στο προηγούμενο Περιφερειακό Συμβούλιο, έθεσα το θέμα των Σχεδίων Ποιότητας Αέρα (Air Quality Plan) που έχει ζητήσει η ΕΕ να εκπονήσει κάθε ΟΤΑ. Υπάρχει Κανονισμός για αυτά, υπάρχουν πρότυπα, τα πάντα. Ρώτησα τον αρμόδιο Αντιπεριφερειάρχη τι κάνει η Περιφέρεια Θεσσαλίας, αν σκέφτεται να εκπονήσει το δικό της σχέδιο, όπως υποχρεούται. Έξαφνα όμως, πετάχτηκε ο Περιφερειάρχης για να μου πει πως μου είχε στείλει στο WhatsApp ένα αρχείο, που «απαντούσε σε όλα μου τα ερωτήματα». Όταν αργότερα το άνοιξα, διαπίστωσα πως μου είχε στείλει μια υπηρεσιακή αλληλογραφία με θέμα πώς λειτουργούν οι… σταθμοί μέτρησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης της Περιφέρειας. Σαν να ζητάς δηλαδή σε ένα εστιατόριο τον κατάλογο, και ο καταστηματάρχης να σου φέρνει τη… φορολογική του δήλωση. Είτε ο Περιφερειάρχης δεν κατάλαβε γρι από ό,τι ρώτησα, είτε υπέθεσε πως εγώ δεν καταλάβαινα γρι από ότι ρωτούσα, Αναρωτιέμαι τι είναι χειρότερο.
*Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός, Συμπρόεδρος του «Κόσμου-Πράσινη Συμφωνία» και ανεξάρτητος Περιφερειακός Σύμβουλος Θεσσαλίας
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
