Ποιητικές συλλογές μικρά διαμάντια…

Κ. Ντόλκος: «O Θωμάς μας καλεί να αφουγκραστούμε την ηχηρή απουσία μιας κοινωνίας πολιτών, που θα ήταν το δραστικότερο αντίδοτο ενάντια στη διαχρονική αυθαιρεσία και βαναυσότητα της εξουσίας»

Οι ποιητικές συλλογές «Η Σφίγγα στις Οροσειρές του Νάρκισσου» (Λάρισα 2022, EΚΔΟΣΕΙΣ LARISSANET) και «Συλλογική ανευθυνότητα» (Λάρισα 2024, εκδόσεις LARISSANET) του Θωμά Μπέκου παρουσιάστηκαν στην αίθουσα του Γαλλικού Ινστιτούτου Λάρισας. Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν το Γαλλικό Ινστιτούτο Λάρισας, το βιβλιοπωλείο Καλτσάς και οι Εκδόσεις LARISSANET.

Για τις ποιητικές συλλογές μίλησαν ο φιλόλογος Κώστας Ντόλκος, ο συνθέτης, καθηγητής του ΔΩΛ Ευριπίδης Μπέκος, ο εκδότης της larissanet Χρήστος Μπεχλιβάνος και ο ποιητής Θωμάς Μπέκος.

«Μια ακατέργαστη μουσική φλέβα»

«Στην περίπτωση του Θωμά ο στίχος είτε γεννιέται μαζί με τη μουσική, είτε η μουσική προηγείται του στίχου. Σε κάθε περίπτωση μια συγκεκριμένη μουσική ιδέα είναι το άλλοθι του στίχου. Ο Θωμάς σκαρώνει στίχους που χωράνε στα συγκεκριμένα μέτρα των μελωδιών που συλλαμβάνει σε «πρωτόλεια μορφή». Η έκφραση αυτή δεν είναι δική μου, είναι δική του.

Έτσι, όμως, κάποιος που διαβάζει στίχους που δεν προσφέρονται για ποικίλη μουσική επένδυση, καθώς είναι ήδη εκ γενετής «ζευγαρωμένοι», είναι φυσικό να νιώθει την αμηχανία που ένιωσα κι εγώ και που την περιέγραψα λίγο νωρίτερα» υπογράμμισε ο Κώστας Ντόλκος και πρόσθεσε:

«Ο Θωμάς είναι ολόκληρος μια ακατέργαστη μουσική φλέβα. Ακούει διαρκώς μουσικές. Προσωπικά πιστεύω ότι είναι απείρως προτιμότερο να έχουμε κάμποσους ανθρώπους που ακούνε μουσικές, παρά πολιτικούς που βλέπουν οράματα. Ο λόγος είναι ότι έχουμε πάθει πολλά από οράματα επαγγελματιών της πολιτικής, ενώ δε μας έβλαψε ποτέ μια ερασιτεχνική μουσική σύλληψη».

«Είναι ορατό δια γυμνού οφθαλμού ότι η συλλογή διαπερνάται από έναν κυρίαρχο πολιτικό λόγο. Ο Θωμάς είναι ένας ευαίσθητος και σκεπτόμενος πολίτης. Προβληματίζεται και ανησυχεί για την ανατροπή των αιώνιων φυσικών νόμων από τη ραγδαία αναπτυσσόμενη τεχνολογία της εποχής μας. Για τις εξελίξεις και για τις συνέπειες των εξελίξεων στον τομέα της κβαντομηχανικής, της βιοτεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης. Για την αυξανόμενη αντικατάσταση του ανθρώπου από τη μηχανή. Για τη ραγδαία εξάπλωση μιας κατευθυνόμενης σκέψης. Για την απόπειρα χειραγώγησης του ατόμου από σκληρές εξουσίες που αμφισβητούν πλέον με θράσος και κυνισμό τις τελευταίες βεβαιότητες που μας έχουν απομείνει» υπογράμμισε ο Κ. Ντόλκος και συμπλήρωσε:

Με μια κάπως προσεκτικότερη προσέγγιση ο αναγνώστης γίνεται σταδιακά μάρτυρας μιας ιδιότυπης διαμάχης. Μέσα στους στίχους του Θωμά ο προαιώνιος μύθος, η συμπυκνωμένη σοφία του προγονικού πολιτισμού, πάνω στην οποία οικοδομείται ο υπαρξιακός του προβληματισμός, όπως ίσως και αρκετών από εμάς, λοιδορείται και καθυβρίζεται από την τεχνοεπιστήμη που στα χέρια πανίσχυρων συμφερόντων και κέντρων εξουσίας όχι μόνο δεν απεργάζεται έστω και προσχηματικά την απελευθέρωση του ανθρώπου από τη δυναστεία της ανάγκης, αλλά, απεναντίας τον καθυποτάσσει στην οικονομικίστικη λογική της”.

“Ο πολιτικός στίχος του Θωμά άλλοτε θυμίζει καθιστική διαμαρτυρία του «ήσυχου πολίτη» που περιγράψαμε πιο πάνω και άλλοτε συνιστά δριμεία καταγγελία κατά της διεφθαρμένης εξουσίας. Σε κάθε περίπτωση, με ή χωρίς αλληγορίες, συχνά με αυτοσαρκαστική διάθεση για τον επαναστατισμό του και χωρίς να αποποιείται το προσωπικό μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί, ο Θωμάς μας καλεί να αφουγκραστούμε την ηχηρή απουσία μιας κοινωνίας πολιτών, που θα ήταν το δραστικότερο αντίδοτο ενάντια στη διαχρονική αυθαιρεσία και βαναυσότητα της εξουσίας”.

Πως γεννιούνται ποιήματα και τραγούδια

Ο συνθέτης Ευριπίδης Μπέκος κινήθηκε κυρίως γύρω από το μουσικό σκέλος των ποιημάτων — τη μελοποίησή τους — αλλά και γύρω από κάποιες λιγότερο γνωστές, πιο «παρασκηνιακές» πληροφορίες.

«Χρειάζονται τεράστια αποθέματα πείσματος, αφοσίωσης και εσωτερικής φλόγας για να καταφέρει κανείς όχι μόνο να γράψει, αλλά και να ολοκληρώσει δύο ποιητικές συλλογές, γεμάτες ουσία και έκφραση μιας εντελώς προσωπικής φωνής και οπτικής για τον κόσμο. Και σας διαβεβαιώνω πως υπάρχουν τουλάχιστον άλλα τόσα ποιήματα και στίχοι που δεν έχουν ακόμη κυκλοφορήσει» επεσήμανε, ενώ για μουσικό κομμάτι ανέφερε πως «οι στίχοι συνοδεύονται σχεδόν πάντα από μια πρωτογενή μουσική γραμμή. Μια άναρθρη μελωδία, χωρίς σαφή ρυθμικά ή αρμονικά πλαίσια· περισσότερο σαν μουσική πρόθεση, σαν κατεύθυνση. Ο δικός μας ρόλος είναι να μεταφράσουμε αυτή την πρόθεση σε ολοκληρωμένες μουσικές συνθέσεις».

«Μέσα από τον θόρυβο μιας καθημερινότητας που δεν συγχωρεί τη σιωπή, γεννιούνται ποιήματα. Και μέσα από τη σιωπή που προσπαθούμε να κλέψουμε ως συνθέτες, γεννιούνται τραγούδια. Η ποίηση και η μουσική, όταν συναντιούνται με ειλικρίνεια, δεν αλληλοσυμπληρώνονται· απλώς συνεχίζουν η μία την άλλη. Και σε αυτό το συνεχές, δεν χωρούν ταμπέλες ή είδη — μόνο η ανάγκη να ειπωθεί κάτι αληθινό.

Τα ποιήματα του πατέρα μας, λοιπόν, δεν είναι μόνο υλικό προς μελοποίηση· είναι η αφορμή για να θυμηθούμε τι σημαίνει να δημιουργεί κανείς εντός του κόσμου και όχι έξω από αυτόν. Μέσα στον θόρυβο, μέσα στη φθορά, μέσα στην οικειότητα και την ασυνέχεια. Κι εκεί, κάπου ανάμεσα στα πανσεδάκια και το φυλλόχωμα, συνεχίζει να ανθίζει κάτι ουσιώδες» κατέληξε ο Ευριπίδης Μπέκος.

Μικρά διαμάντια χαρακτήρισε τις δύο ποιητικές συλλογές του Θωμά Μπέκου ο εκδότης Χρήστος Μπεχλιβάνος και εξήρε την ψυχή της λαρισινής μουσικής οικογένειας, τον Θωμά, τον Ευριπίδη και τον Θέμη Μπέκο. Πολλοί από μας έχουμε ήδη ακούσει τα τραγούδια τους και έχουμε μοιραστεί στιγμές μαζί τους, στο στούντιο, στο γραφείο ή στο ανθοπωλείο. Τα επόμενα χρόνια θα γεύονται όλοι τους καρπούς αυτής της προσπάθειας.

Στη σύντομη ομιλία του ο Θωμάς Μπέκος εξήγησε πως φτάσαμε από τη φασιστική συλλογική ευθύνη του ’40 στην επίσης φασιστική σημερινή συλλογική ανευθυνότητα

Σημαντική ήταν και η παρέμβαση με ένα μαγνητοσκοπημένο βιντεάκι του Γιάννη Ζουγανέλη: «Ο Θωμάς Μπέκος είναι για μια ξεχωριστή, ιδιόρρυθμη, ιδιότυπη και ιδαίτερη προσωπικότητα. Αυτός ο άνθρωπος συνδυάζει μια αγάπη για τη φύση, την πατρίδα, την ντοπιολαλιά και την ανεξαρτησία από τις παθογένειες. Και τοποθετείτε με τα ποιήματά του ανάγλυφα, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του παραδοσιακές μορφές ποίησης βρήκε τον δικό του χαρακτήρα και τοποθετείτε πάντοτε με μια απέριττη, δωρική αλήθεια. Καταπιάνεται με θέματα κοινωνικά, ερωτικά, κυρίως με ανθρώπινα θέματα, διεκδικώντας από τη ζωή το αυτονόητο, που είναι πολύ δύσκολο να συμβεί, αλλά αυτός το κάνει ποίηση και ελπίζει».

H εκδήλωση έκλεισε με τρία ποιήματα που μελοποιήθηκαν και ακούστηκαν για πρώτη φορά σε μια demo μορφή, «Η Πυθία μαστουρώνει», «Όνειρα υφαίνω» και «Το πορνείο η Ελλάς».

Ποιος είναι ο Θωμάς Μπέκος

Ο Θωμάς Μπέκος γεννήθηκε το 1959 στη Λάρισα, όπου ζει και εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας. Σπούδασε στην Ανώτατη Βιομηχανική Σχολή Θεσσαλονίκης και από τα μαθητικά του χρόνια ασχολείται με τη συγγραφή, αναπτύσσοντας μια μακρά πορεία στη μουσική και τη λογοτεχνία.

Η δισκογραφία του περιλαμβάνει τους δίσκους “Αέρινα Τείχη – Η Σιωπή των Ερινυών” (2001), “Της Γης τα Πηγάδια” (2004), “Των Αγγέλων το Κρασί” (2006), “Περί Μπαζών και Λοιπών Απορριμμάτων” (2008), “Quark” (2012), “O Tempora O Mores” (2016) και “Του Τρελού η Ανάσα” (2020).

Στους δίσκους αυτούς, σε συνεργασία με τους γιους του, Ευριπίδη και Θεμιστοκλή Μπέκο, συνέγραψε τόσο τους στίχους όσο και τη μουσική. Παράλληλα, στους συγκεκριμένους δίσκους συνεργάστηκε με μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της ελληνικής δισκογραφίας, όπως ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Δημήτρης Ζερβουδάκης, ο Γιάννης Ζουγανέλης, ο Διονύσης Τσακνής, ο Κώστας Θωμαΐδης, ο Ψαραντώνης κ.ά.

Στον δίσκο “Της Γης τα Πηγάδια” (2004) έγραψε τη μουσική σε στίχους του Κώστα Ντόλκου, ενώ στον δίσκο “Περί Μπαζών και Λοιπών Απορριμμάτων” (2008), τους στίχους συνυπογράφουν ο Κώστας Ντόλκος και ο ίδιος.

Το 2022 κυκλοφόρησε την ποιητική συλλογή “Η Σφίγγα στις Οροσειρές του Νάρκισσου” (EΚΔΟΣΕΙΣ LARISSANET) και στα τέλη του 2024 η νέα του ποιητική συλλογή υπό τον τίτλο «Συλλογική ανευθυνότητα» (EΚΔΟΣΕΙΣ LARISSANET).