Του π. Δημητρίου Τσιγάρα
Η Λυγαριά βρίσκεται ανάμεσα στην Ελασσόνα και στον Τύρναβο, σε απόσταση περίπου 11 χλμ. βόρεια από την πόλη, στα νότια του όρους Γυναίκες και σε υψόμετρο 110 μ. Ο οικισμός αναφέρεται στην πρώιμη εποχή της οθωμανικής κατοχής ως Καρά Ντερέ (Μαύρο Ρέμα). Το ρέμα αυτό χώριζε τον οικισμό σε δύο συνοικίες. Η αρχική θέση του οικισμού ήταν στην περιοχή Παλιοχώρι, όπου σώζονται τα ερείπια του ναού της Αγίας Παρασκευής.
Τη Λυγαριά αναφέρει ο τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή το 1668, ερχόμενος από την Ελασσόνα και την Τσαριτσάνη.[1]
Τον 19ο αιώνα ο οικισμός είχε αρκετούς μουσουλμάνους, οι οποίοι διέθεταν το τζάμι τους.
Ο Λεονάρδος, το 1836, έγραψε τα εξής για τη Λυγαριά: «Προς δε το κατέβασμα αυτού του βουνού [της Μελούνας] φέρει τον οδοιπόρο ένας λιθόστρωτος δρόμος εις το κονιαροχώριον Λυγαριά, όπου ευρίσκεται και έν δερβένιον [πέρασμα]».[2]
Από την περιοχή της Λυγαριάς διερχόταν ο παλιός λιθόστρωτος δρόμος Τυρνάβου-Τσαριτσάνης. Το 1881, με την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, η Λυγαριά βρέθηκε κοντά στη μεθοριακή γραμμή, η οποία διερχόταν 1 χλμ. περίπου βορειότερα. Πάνω από τον οικισμό λειτουργούσε ένα τελωνείο. Για την φύλαξη των συνόρων εγκαταστάθηκε στη Λυγαριά ένα τμήμα ευζώνων. Στην άκρη του οικισμού κτίσθηκε ένα οίκημα για τη στέγαση των στρατιωτών και λίγο παρακάτω, απέναντι από το τζαμί, ανεγέρθηκε ο ναός της Αγίας Παρασκευής.
Οι μουσουλμάνοι, θορυβημένοι από την εγκατάσταση του στρατού, άρχισαν να αποχωρούν και να εγκαθίστανται στην τουρκοκρατούμενη ακόμα Ελασσόνα και κυρίως στα Αραντοσίβια (Στεφανόβουνο και Γαλανόβρυση).[3]
Με την έναρξη του ελληνοτουρκικού πολέμου σημειώθηκαν γεγονότα στην περιοχή της Λυγαριάς. «Οι ελληνικές δυνάμεις, παρά την πίεση της μεγαλύτερης τουρκικής δύναμης, διατήρησαν τις θέσεις τους και κατέλαβαν αρκετά τουρκικά φυλάκια. Στις 18 Απριλίου, τα τουρκικά τμήματα αφού ενισχύθηκαν κατάλληλα εκτόξευσαν την κύρια επίθεσή τους σε ολόκληρη την ελληνοτουρκική μεθόριο. Στο διαμέρισμα Ταφίλ – Βρύση, τα ελληνικά τμήματα, κατάφεραν να αποκρούσουν την τουρκική επίθεση και εκτελώντας αντεπίθεση να διεισδύσουν στην εχθρική τοποθεσία Αντίθετα, στο διαμέρισμα Μελούνα, τα ελληνικά στρατεύματα αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και να συμπτυχθούν στη Λυγαριά».[4] Μετά τη γενική υποχώρηση των Ελλήνων, οι Τούρκοι κατέστρεψαν τον οικισμό.
Μετά την εγκατάλειψη της Λυγαριάς από τους μουσουλμάνους, την περιοχή της (23.000 στρέμματα) αγόρασε ο Αγαμέμνονας Οικονόμου και έκτισε νέες κατοικίες, στάβλους και έναν μικρό ναό του Αγίου Γεωργίου για τους κολίγους του, 1.100 μέτρα χαμηλότερα από τον παλιό οικισμό, ιδρύοντας έναν νέο οικισμό. Το 1925 απαλλοτριώθηκαν 1.500 στρ. γαιών για την αποκατάσταση ακτημόνων του Αργυροπουλίου και 18.000 στρ. λιβαδική έκταση πουλήθηκε σε 15 κτηνοτρόφους από το Βλάσι της Αργιθέας Καρδίτσας.[5]
Ο οικισμός ως Καραντερέ αναφέρεται στο ΦΕΚ 126 Α/2/4/1883 να προσαρτάται στον τότε Δήμο του Τυρνάβου. Το 1912, με το ΦΕΚ 262 Α/31.8.1912 μετονομάσθηκε σε Λυγαριά. Σήμερα, μετά τη διοικητική μεταρρύθμιση Καλλικράτης, η Λυγαριά, το Κριτήρι, η Περαχώρα και ο Τύρναβος αποτελούν την κοινότητα του Τυρνάβου, η οποία υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα του Τυρνάβου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ζούσαν εδώ 56 άτομα.
Λόγω της παλαιότητας του ναού του Αγίου Γεωργίου, το 1965 ανεγέρθηκε ένας νέος ναός, στη θέση όπου υπήρχε ένα μικρό εικονοστάσι του αγίου Γεωργίου, όπου σωζόταν και μία εικόνα του αγίου του έτους 1903.
Στην ανέγερση του νέου ναού υπήρξε πολύ σημαντική η συμβολή του Θωμά Θεολόγη, γιου του Χρυσοστόμου Θεολόγη, πατέρα 10 παιδιών. Ο Θωμάς όντας καλός μαθητής, την εποχή εκείνη η βασιλική οικογένεια με το «υιοθετώντας και βαπτίζοντας» παιδιά τον έστειλε για σπουδές στο πανεπιστήμιο της Λωζάνης. Ο Θωμάς έφυγε για σπουδές αλλά δεν ξέχασε ότι στο χωριό του δεν υπήρχε εκκλησία. Διοργάνωσε έναν έρανο στο πανεπιστήμιο και συγκέντρωσε ένα σημαντικό χρηματικό ποσό..Με τα χρήματα αυτά και την σημαντική συνδρομή των χωριανών ανεγέρθηκε η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.
Οι απογραφές της Λυγαριάς:
Απογραφή 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 153 165 149 65 72 79 56
[1]. Evliya Celebi (μετάφραση Ιμάμ Αχμέτ), «Η Ελασσόνα το 1668», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 34 (2002) σ. 165.
[2]. Ιωάννης Αναστ. Λεονάρδος, Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία, εισαγωγή, σχόλια, επιμέλεια, εκδ. Θετταλός, Λάρισα 1992, 73-74 (α΄ έκδοση, Πέστη 1836).
[3]. Φοίβος Αστ. Καζάκης, «Η διένεξη των Κονιάρων του Καραντερέ (Λυγαριάς) με τους Τσαριτσανιώτες το 1895», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 42 (2002) σ. 168.
[4]. Θέματα Στρατιωτικής Ιστορίας ,Ελληνοτουρκικός Πόλεμος 1897.
[5]. Φοίβος Αστ. Καζάκης, ό. π., σ. 169.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
