Συνέντευξη στον Λάμπρο Αναγνωστόπουλο
Ο Ζήσης Αργυρόπουλος είναι ίσως ο καταλληλότερος άνθρωπος να μιλήσει για την περίφημη «Κλιματική Αλλαγή» αλλά και για την ενεργειακή κρίση που ενσωματώθηκε για τα καλά στον δημόσιο διάλογο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το νέο του βιβλίο με τίτλο «Κλιματική αλλαγή – προετοιμάζοντας τη Θεσσαλία» που εξέδωσε από το Πράσινο Ινστιτούτο, είναι αποτέλεσμα μιας επίπονης και πολυετούς εργασίας 13 χρόνων. Το βιβλίο παρουσιάστηκε στις 4 Μαΐου σε μια γεμάτη αίθουσα στο Χατζηγιάνειο Πνευματικό Κέντρο και μίλησαν γι’ αυτό οι καθηγητές Νίκος Δαναλάτος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας) και Γιώργος Μπάλιας (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο). Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του συναντηθήκαμε και μιλήσαμε όχι μόνο για τον όρο της κλιματικής αλλαγής και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά και για τον πόλεμο της Ουκρανίας και τις συνέπειές του, τα λάθη της Κυβέρνησης, την αδράνεια που παρουσιάζουν οι τοπικοί θεσμοί, ενώ από την κριτική του στο τέλος δεν ξέφυγαν ούτε οι Εκκλησίες!
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Κύριε Αργυρόπουλε τι είναι τελικά η «Κλιματική Αλλαγή»; Εσείς ασχολείστε πολλά χρόνια, εμείς όμως τον τελευταίο καιρό είναι που ακούμε πολύ συχνά αυτό τον όρο..
Κλιματικές αλλαγές συνέβαιναν και θα συμβαίνουν και στο μέλλον. Αυτές, όμως, ήταν το αποτέλεσμα των τροχιακών μεταβολών και αξονικών μετατοπίσεων της Γης (κύκλοι Μ. Μιλάνκοβιτς, με περιόδους 10.000, 22.000 και 40.000 ετών), της ηλιακής δραστηριότητας αλλά και ηφαιστειακών εκρήξεων. Σήμερα, όμως, που διανύουμε την Ανθρωπόκαινο, όπως την ονόμασε ο Νομπελίστας χημικός Πωλ Κρούτσεν και που σηματοδοτεί την επίδραση των δραστηριοτήτων του ανθρώπου στο κλίμα, η Κλιματική αλλαγή θεωρείται ανθρωπογενής. Συγκεκριμένα, τα δυο βασικά αέρια της ατμόσφαιρας είναι το άζωτο και το οξυγόνο, που αποτελούν περίπου το 99% της σύστασής της. Σε ποσοστό λιγότερο του 1%, περιέχεται μια ομάδα αερίων, τα οποία δεσμεύουν μέρος της υπέρυθρης ακτινοβολίας του ήλιου και θερμαίνουν τη Γη. Έτσι, η μέση θερμοκρασία της είναι 15,6 οC, ενώ χωρίς την παρουσία τους θα ήταν -18,2οC, κάτι που σημαίνει πως η ζωή στη Γη θα ήταν μια ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση! Στην αρχή της δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης, η συγκέντρωση του βασικού αερίου του θερμοκηπίου, του CO2ήταν 278 μέρη ανά εκατομμύριο( ppm). Σήμερα αυτή η τιμή άγγιξε τα 420 ppm, που είναι και η υψηλότερη των τελευταίων 800.000 ετών! Αυτό οφείλεται στο ό,τι ο άνθρωπος αφενός απελευθέρωσε τεράστιες ποσότητες του αερίου αυτού, με την καύση ορυκτών καυσίμων (κάρβουνο, πετρέλαιο, φυσικό αέριο) και αφετέρου με τις αλλαγές που προκάλεσε στη χρήση γης(εκχέρσωση μεγάλων εκτάσεων για την επέκταση της Γεωργίας και των αστικών κέντρων). Ταυτόχρονα, έχουμε σημαντική αύξηση στην ατμόσφαιρα και των άλλων θερμοκηπιακών αερίων, όπως το μεθάνιο(CH4 ), το υποξείδιο του αζώτου( N2O), οι χλωροφθοράνθρακες( CFC’ s) οι υδροχλωροφθοράνθρακες( CHFC’ s) και το εξαφθοριούχο θείο( SF6 ). Από την προβιομηχανική περίοδο η μέση θερμοκρασία της ατμόσφαιρας αυξήθηκε κατά 1,09oC, όχι ομοιόμορφα αλλά ανισομερώς. Π,χ. η αύξηση είναι μεγαλύτερη στις χώρες της Μεσογείου αλλά κυρίως στους πόλους. To ατυχές είναι ότι το φαινόμενο ανατροφοδοτείται με ένα ντόμινο, όπως αύξηση της θερμοκρασίας προκαλεί μεγαλύτερη έκλυση μεθανίου από τους ωκεανούς και το permafrost του αρκτικού κύκλου, κάτι που το ζήσαμε με τις κολοσσιαίες πυρκαγιές στη Σιβηρία και το άνοιγμα κρατήρων που προκάλεσαν στο έδαφος. Η έκλυση του μεθανίου, που είναι δραστικότερο κατά 28 φορές από το διοξείδιο του άνθρακα, προκαλεί μεγαλύτερη απορρόφηση της υπέρυθρης ακτινοβολίας, άρα νέα άνοδο της μέσης θερμοκρασίας κοκ. Πρόσφατα γίνεται χρήση και του όρου «κλιματική κρίση». Ο όρος επινοήθηκε και υιοθετήθηκε με καλές προθέσεις από τον κόσμο της Οικολογίας αλλά και τους πολιτικούς. Για τον κόσμο της Οικολογίας έχει το χαρακτήρα του επείγοντος, της ανάγκης για άμεση κινητοποίηση για τους στόχους της μείωσης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου αλλά της σταδιακής απο- ανθράκωσης των Οικονομιών, για τα έτη στόχους 2030 και 2050. Για τους πολιτικούς, ίσως η σημασία να είναι διττή· αφενός η υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων από τις ΑΠΕ, δίχως όμως να απεμπολήσουν τους γνωστούς τρόπους συγκεντρωτικής παραγωγής Ενέργειας με κυρίαρχες του παιχνιδιού τις μεγάλες εταιρείες και αφετέρου να περάσει στον κόσμο η εικόνα μιας κρίσης, όμοιας με τις άλλες, με το χαρακτηριστικό της κυκλικότητας και της περιοδικότητας. Αντίθετα με τις άλλες κρίσεις, η Κλιματική θα έχει μια βασανιστική εξέλιξη, χωρίς προσδιορίσιμο χρονικό ορίζοντα. Με απλά λόγια· δεν είναι κάτι που θα περάσει σύντομα!
Ποιες θεωρείτε ότι πρέπει να είναι οι προτεραιότητές μας ως κοινωνία για την επιτυχή αντιμετώπιση των επιπτώσεων της «κλιματικής αλλαγής»;
Οι προτεραιότητες της κοινωνίας μας και όλων των κοινωνιών, ιεραρχικά οφείλουμε να είναι οι παρακάτω:
– η ενημέρωση των πολιτών, θα ‘λεγα η διαρκής ενημέρωση, ώστε με ψυχραιμία να αντιμετωπίζουν τα συμβαίνοντα και να προσαρμόζουν και τη δική τους στάση. Αν και σ’ αυτή την κρίση ο μέσος πολίτης μείνει στην άγνοια και κυρίως στην παραπληροφόρηση, τότε ίσως χρειαστεί να αποδεχτεί, δίχως να το θέλει, μια σειρά σκληρών μέτρων, τα οποία θα έχουν το χαρακτήρα της στέρησης αγαθών αλλά κυρίως των ελευθεριών. Η επαπειλούμενη κλιματική δικτατορία, ίσως να είναι και μία από τις πιο βάναυσες που έχει ζήσει η Ανθρωπότητα και το χειρότερο, δε μπορούμε ακόμα να φανταστούμε πώς θα μπορεί να …ανατραπεί!
– η υδατική και επισιτιστική ασφάλεια. Σ’ έναν κόσμο που θα κυριαρχούν η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, η μείωση των βροχοπτώσεων και τα έντονα καιρικά φαινόμενα, το να ταμιεύουμε το νερό της βροχής και να καλλιεργούμε όπως ως τώρα γνωρίζαμε τη γη, θα ενέχουν,αν μη τι άλλο, υψηλό ρίσκο. Άλλωστε, μια σειρά ερευνών και μελετών( Πανεπιστήμια Κέμπριτζ και Οξφόρδης) καταδεικνύουν ότι μια μέση αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5 οC θα δημιουργήσει υψηλά ρίσκα για την αγροτική παραγωγή.
– η ενεργειακή επάρκεια. Θα χρειαζόμαστε περισσότερη ενέργεια σ’ ένα θερμότερο κόσμο και κυρίως την ώρα που δυσκολευόμαστε να την παράγουμε. Το ενεργειακό μίγμα του εγγύς μέλλοντος θα είναι ένα δύσκολο αίνιγμα και δε μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τώρα. Υπάρχουν δυο παράμετροι που δε μας το επιτρέπουν ακόμη· η εξέλιξη της απαιτούμενης τεχνολογίας αλλά και της ανθρώπινης επινοητικότητας σε ό,τι αφορά τη σωστή χρήση των ΑΠΕ αλλά και ένταση των φαινομένων, που ακόμα δεν είμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε. Πάντως, το μόνο σίγουρο είναι πως τα πράγματα θα εξελίσσονται πολλές φορές απρόβλεπτα, αν δε συμπεριλάβουμε και τις σοβαρές κοινωνικές αναστατώσεις(πόλεμοι, εξεγέρσεις, κλιματική μετανάστευση κλπ), εκείνος που θα αποπειραθεί να προσδιορίσει με ακρίβεια τις εξελίξεις, θα ματαιοπονεί ή απλώς θα ψεύδεται.
– η «οχύρωσή» μας απέναντι στα ξεσπάσματα της Φύσης, τα έντονα καιρικά φαινόμενα. Και η «οχύρωση» αυτή έχει να κάνει με τις υποδομές μας, που αποδείχτηκαν ανίσχυρες μπροστά σε οτιδήποτε ακραίο, με τις πόλεις μας απέναντι στις πλημμύρες και τους καύσωνες καθώς και την πρόβλεψη για την ομαλή τους υδροδότηση με επαρκές και ποιοτικό νερό. Αν θέλετε, ακόμα, και μη επάρκεια φρέσκων λαχανικών, που οι δημοτικοί άρχοντες οφείλουν να αντιληφθούν πως πρέπει οι πόλεις να παράγουν μόνες τους. Αναφέρω συνεχώς το κλασσικό παράδειγμα της Κούβας, όπου η παραγωγή φρέσκων λαχανικών σε περιαστικά αγροκτήματα απέτρεψε σε σημαντικό βαθμό την έλλειψή τους λόγω του πολύχρονου εμπάργκο από τις ΗΠΑ.
Η Θεσσαλία πόσο έτοιμη είναι τελικά ώστε να αντιμετωπίσει ακραία καιρικά φαινόμενα και τις περιβαλλοντικές τους συνέπειες;
Από το ‘82 έχουν χτυπήσει τη χώρα μας έξι κυκλώνες, σε διάφορες περιοχές της. Οι πέντε απ’ αυτούς ενέσκηψαν από το 2016 και μετά! Το περσινό καλοκαίρι ζήσαμε έναν αφόρητο καύσωνα, αποτέλεσμα του «θερμικού θόλου» που χτύπησε χώρες και περιοχές, που στο υποσυνείδητό μας έχουν καταχωρηθεί με χιόνια και παγωνιά. Σύμφωνα με τον κλιματολόγο Μάικλ Μαν ίσως αποτελέσει την τρίτη κατά σειρά κλιματική πύλη- οι δύο προηγούμενες ήταν αυτές του 1976 και το 1997-98 (κλιματολόγος JouliaCole) -. Εμείς απέναντι σε όλα αυτά, είμαστε ακόμα στο ξεκίνημα, κάνουμε τα πρώτα βήματα κι απ’ ό,τι φαίνεται ακόμα υστερούμε στο ζήτημα της κατανόησης. Το χειρότερο για μας είναι η αδράνεια που παρουσιάζουν και οι θεσμοί και οι κοινωνίες! Το 1990 είχαμε μια μικρής διάρκειας ανομβρία(οχτάμηνη) που αν η Λάρισα, ας πούμε, δεν είχε προλάβει να αλλάξει την πηγή υδροδότησής της, μόλις το 1989, θα ζούμε μια τραγική κατάσταση της Ιστορίας της, αφού Πηνειός από την άνοιξη του ‘90, απλώς δεν υπήρχε. Η Αθήνα μετρούσε μόλις τρεις μήνες υδατικών αποθεμάτων και η γεωργική παραγωγή είχε υποστεί σημαντική βλάβη. Πριν δύο χρόνια μας χτύπησε ο ΙΑΝΟΣ που ρήμαξε τη νοτιοδυτική Θεσσαλία. Δεν είμαστε σε θέση να μιλάμε για θωράκιση της Θεσσαλίας απέναντι σε ακραία φαινόμενα. Με το οξύτατο πρόβλημα της υποβάθμισης του υπόγειου υδροφορέα και το τερατώδες έλλειμμα των τριών δισ. κ.μ κι ακόμα με την σοβαρή υποβάθμιση των υδάτινων οικοσυστημάτων, τι θα μπορούσαμε να περιμένουμε σε μια κρίση παρατεταμένης λειψυδρίας, όταν τα απαιτούμενα έργα ταμίευσης απλώς εξαγγέλλονται; Θυμάμαι, αρχές δεκαετίας του ‘90, συζητούσα με κάποιον αρμόδιο σε τοπικό ραδιόφωνο και του έλεγα πως δεν έχει γίνει τίποτε στο θέμα της ταμίευσης του νερού και άρα η Θεσσαλία βρίσκεται σε μια διαρκή επισφάλεια. Κι αυτός μου απάντησε· «Όλα είναι έτοιμα! Να δούμε όταν δεις την επόμενη άνοιξη να πέφτουν τα μπετά, τι θα ‘χεις να πεις!». Από τότε πέρασαν 30 χρόνια κι ακόμα το συζητάμε! Αν υπήρχε κάποιος δείκτης αδράνειας και πιο σωστά αβελτηρίας, θεωρώ πως η Θεσσαλία θα είχε από τους υψηλότερους!Όχι, θεωρώ πως δεν είμαστε επαρκώς έτοιμοι ν’ αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τα επόμενα ακραία φαινόμενα και πάλι θα αναλωθούμε στο γνώριμό μας σπορ· την επίρριψη ευθυνών!
Και μια τελευταία ερώτηση: Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία η ενεργειακή κρίση επηρεάζει την χώρα μας όπως και όλη την Ευρώπη. Έχουν περάσει δυόμισι μήνες από την εισβολή και η κατάσταση είναι ακόμη έκρυθμη. Τι να περιμένουμε;
Σύμφωνα με τα λόγια γ. γ του ΟΗΕ αυτή η εισβολή κι η παγκόσμια αναστάτωση που προκαλεί, είναι ό,τι χειρότερο μπορούσε να συμβεί για την υπόθεση της Κλιματικής Αλλαγής. Όχι μόνο γιατί είναι μεγάλη οπισθοχώρηση αλλά και λόγω της ανθρωπιστικής και περιβαλλοντικής κρίσης που προκαλεί. Κι από κοντά η ενεργειακή και επισιτιστική κρίση που θα ταλαιπωρήσει την Ανθρωπότητα, με άγνωστες – πάντως όχι ευοίωνες – προς το παρόν συνέπειες! Η χώρα μας έκανε το σφάλμα να στηρίξει την ενεργειακή της επάρκεια σε εισαγόμενα καύσιμα – κυρίως φυσικό αέριο – παρουσιάζοντας σημαντική καθυστέρηση στην αξιοποίηση εγχώριων πηγών ενέργειας. Σε μια άνευ προηγουμένου απόπειρα μαζικής εγκατάστασης ανεμογεννητριών, κυρίως για το κέρδος ορισμένων εταιρειών κι όχι για την απόκτηση ενεργειακής επάρκειας, κατάφερε να στρέψει την κοινή γνώμη συλλήβδην κατά των ΑΠΕ. Κι αυτό είναι μια μεγάλη οπισθοχώρηση! Μια τεχνολογία δεν είναι καλή ή κακή απ’ τη φύση της αλλά από τον τρόπο που τη χρησιμοποιείς. Και σ’ αυτή την ιστορία, η Κυβέρνηση έκανε το μεγαλύτερο κακό που μπορούσε να κάνει· να μη μπορούμε σήμερα με νηφαλιότητα να συζητήσουμε για το ενεργειακό μίγμα που οφείλει να διαμορφώσει η χώρα μας στο εγγύς μέλλον.Δυστυχώς, τίποτε καλό δεν περιμένω απ’ αυτόν τον πόλεμο, παρά μόνο δυστυχία και μια παγκόσμια ανασφάλεια. Κι η Ευρώπη αποδεικνύεται ευάλωτη, όσο ποτέ! Και το χειρότερο απ’ όλα· να βλέπω πως με μεγάλη επιμονή να συζητιέται η πιθανή χρήση ατομικών όπλων και τους σημερινούς ηγέτες του κόσμου να είναι οι χειρότεροι κι οι πλέον ακατάλληλοι να διαχειριστούν αυτή τη κολοσσιαία κρίση! Κατά το κοινώς λεγόμενο ο Θεός να βάλει το χέρι του! Αλλά φοβάμαι πως ούτε οι απελπιστικά αδρανούσες Εκκλησίες πιστεύουν σε κάτι τέτοιο!
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
