Άρθρα » Η ισοπέδωση των πολιτικών και η περίπτωση του Μουχίκα*

Η ισοπέδωση των πολιτικών και η περίπτωση του Μουχίκα*

Η ισοπέδωση των πολιτικών και η περίπτωση του Μουχίκα*

Του Λάμπρου Αναγνωστόπουλου

«Όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι. Λαμόγια που το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι η καρέκλα και αυτό δεν ισχύει μόνο στην Ελλάδα». Αυτή, είναι μια άποψη που ακούγεται πολύ συχνά τα τελευταία χρόνια. Κάποτε, οι πολιτικές συζητήσεις ήταν περισσότερο ενδιαφέρουσες, είχαν κάποιο νόημα και χαρακτηρίζονταν από μεγαλύτερη ένταση. Πλέον, φαίνεται πως δεν υπάρχει επί της ουσίας όρεξη για αναλυτική συζήτηση ή για αντιπαράθεση. Στην εποχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, στον σύγχρονο κόσμο των κοινωνικών ανισοτήτων και της έλλειψης κοινωνικής δικαιοσύνης σε πολλές καταστάσεις, λες απλώς πως «όλοι είναι ίδιοι» και ξεμπερδεύεις. Άλλωστε, εκτός από τις πρακτικές των δικών μας πολιτικών, συνήθως απογοητευτικές είναι κι αυτές των «φίλων μας», των υπόλοιπων Ευρωπαίων ή του Τράμπ.

Στο μυαλό μου έρχεται όμως, η περίπτωση του πρώην προέδρου της Ουρουγουάης, Χοσέ Μουχίκα. Τις προηγούμενες μέρες, το όνομά του ήρθε στο προσκήνιο της επικαιρότητας, καθώς είναι ο πρωταγωνιστής της ταινίας- ντοκιμαντέρ «Ο Τελευταίος Ήρωας» του σκηνοθέτη και παραγωγού Εμίρ Κουστουρίτσα, που προβλήθηκε εκτός συναγωνισμού στο φεστιβάλ της Βενετίας. Ο τίτλος της ταινίας είναι ενδεικτικός, μιας και σε έναν κόσμο γεμάτο από παιχνίδια εξουσίας και διαφθοράς μεταξύ των πολιτικών προσώπων, ο Μουχίκα αποτελεί πράγματι έναν ήρωα για την χώρα του και όχι μόνο. Ο «Πέπε» όπως τον αποκαλεί χαϊδευτικά ο λαός, υπήρξε αντάρτης του αριστερού κινήματος των «Τουπαμάρος» και φυλακίστηκε για 14 χρόνια, όταν συνελήφθη μετά την εκδήλωση του στρατιωτικού πραξικοπήματος το 1973. Εκλέχθηκε πρόεδρος της Ουρουγουάης το 2010, έμεινε έως το 2015 και δεν έπαψε ποτέ να ζει μια απλή ζωή, απαλλαγμένη από προνόμια και ανέσεις.

Εξάλλου, διέθετε το 90% της αποζημίωσής του σε φιλανθρωπίες, μένοντας με κάτι λιγότερο από 800 δολάρια τον μήνα, που είναι ο μισθός ενός μέσου εργαζόμενου της χώρας του. Αξίζει να αναφερθεί ότι επί προεδρίας του, ο τόπος εκσυγχρονίστηκε και η ανεργία μειώθηκε αρκετά. Την ίδια στιγμή μάλιστα, οι γειτονικές χώρες της πάλαι ποτέ «ροζ παλίρροιας» (Βενεζουέλα, Βολιβία, Εκουαδόρ, Βραζιλία, Αργεντινή) με ουσιαστικά αριστερή διακυβέρνηση, άρχισαν να παραπαίουν οικονομικά. Ακόμη, με την γενναία απόφαση της αποποινικοποίησης της κάνναβης, το 2013, κατόρθωσε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα να απαλλάξει την χώρα από το μεγάλο πρόβλημα των ναρκωτικών, «χτυπώντας» ουσιαστικά με αυτό τον τρόπο τους εμπόρους.

Είναι δεδομένο ότι ο Μουχίκα κάθε άλλο παρά τυπικό δείγμα πολιτικού μπορεί να χαρακτηριστεί. Όχι μόνο λόγω της πολιτικής πορείας του, αλλά και λόγω του πολιτικού «τέλους» του. Και οπωσδήποτε, το τέλος της θητείας του Μουχίκα, το τυπικό τέλος που ο ίδιος επέλεξε να δώσει είναι κάτι πρωτοφανές για πολιτικό, τουλάχιστον όπως έχει επικρατήσει στην συνείδηση των περισσότερων ανθρώπων. Αποχώρησε λόγω «εξάντλησης δυνάμεων που θα περιόριζαν την επάρκειά του», ενώ αρνήθηκε την βουλευτική σύνταξη που δικαιούταν! Σήμερα, έχει επιστρέψει εκεί που πραγματικά ανήκει, στις αγροτικές δουλειές και στην φύση, ενώ τον αντικατέστησε στην προεδρία ο σύμμαχός του, Ταμπαρέ Βάσκες.

Σε γενικές γραμμές, η ισοπέδωση που κυριαρχεί στις πολιτικές συζητήσεις, είναι δικαιολογημένη και έγκειται στη δύσκολη καθημερινότητα που βιώνουμε σε πολλά επίπεδα. Όχι ότι οι πολίτες είμαστε άμοιροι ευθυνών. Ωστόσο, στη χώρα μας, αλλά και σε αρκετές χώρες ανά τον κόσμο, η καπιταλιστική πραγματικότητα είναι σκληρή. Η βίαιη επίθεση στις συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων νομιμοποιείται στο όνομα της κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, έχει αναπτυχθεί μια εν γένει ισοπεδωτική ρητορική ότι «όλοι οι πολιτικοί είναι διεφθαρμένοι», που πάντως δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Σαφώς, το παράδειγμα του Χοσέ Μουχίκα, αποτελεί την εξαίρεση.

Βέβαια, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η πορεία και οι πολιτικές πρακτικές που εφαρμόζει η κάθε χώρα διαφέρουν, καθώς εξαρτώνται από παράγοντες όπως είναι για παράδειγμα η ιδιοσυγκρασία του λαού και η γεωπολιτική θέση της χώρας. Ειδικά στη Λατινική Αμερική η πολιτική έχει πολλές ιδιαιτερότητες. Τα κοινωνικά κινήματα είναι περισσότερο οργανωμένα και συχνά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις. Δεν είναι δεδομένο δηλαδή ότι πολιτικές εφαρμογές που φαινομενικά είναι πετυχημένες σε μια χώρα, θα πετύχουν και σε άλλες. Όμως, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζουμε, ότι σε έναν κόσμο που διέπεται από αισθήματα καταπίεσης και απαισιοδοξίας, υπάρχουν πολιτικά όντα, ικανά να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης και να στείλουν μηνύματα ταπεινότητας και αφοσίωσης στον λαό.

Βοήθημα: Χοσέ Μουχίκα – ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ