Λάρισα » «Πώς να προστατεύσουμε τα δάση από τις φωτιές»
ΤΙ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ Ο ΑΝΤΙΠΡΥΤΑΝΗΣ ΤΟΥ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

«Πώς να προστατεύσουμε τα δάση από τις φωτιές»

«Πώς να προστατεύσουμε τα δάση από τις φωτιές»

Ο κ. Μιχάλης Βραχνάκης, Καθηγητής του Τμήματος Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος μιλάει στη larissanet για το τί συνετέλεσε στην καταστροφή της Αττικής και περιγράφει τα μέτρα πρόληψης για τις φωτιές

Του Πάνου Γαρουφαλιά

Η τραγωδία της Αττικής με τον κατάλογο των νεκρών να μην έχει κλείσει μας έχει συγκλονίσει όλους. Η επικαιρότητα που καθημερινά βλέπουμε ασχολείται περισσότερο με το ποιος έδωσε ή δεν έδωσε την εντολή, ποιος έχει την πολιτική ευθύνη και το ποιος θα παραιτηθεί. Αλήθεια μήπως πρέπει να κάνουμε ουσιαστικές παρεμβάσεις, που σε επίπεδο περιβάλλοντος συνετέλεσαν στο να ζήσουμε αυτή την πρωτοφανή τραγωδία για να μην λέμε πάλι ότι είναι αργά;

Ο κ. Μιχάλης Βραχνάκης αντιπρύτανης του ΤΕΙ Θεσσαλίας, καθηγητής  του Τμήματος Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος μιλάει για το πως οι περιβαλλοντικές συνθήκες διόγκωσαν υπέρμετρα τη φωτιά στην Αττική. Από την άλλη όμως επισημαίνει και τί πρέπει να κάνουμε για να περιορίσουμε τέτοια φαινόμενα που στην Αττική μας στοίχισαν δεκάδες ζωές που χάθηκαν άδικα. Αναφέρει χαρακτηριστικά πως ότι υπήρχε στο δάσος βοήθησε στην άνοδο της θερμοκρασίας και στην ταχεία μετάδοση της φωτιάς που μάλλον είχε… σύμμαχο την κλιματική αλλαγή. Τέλος, προτείνει για την Θεσσαλία την δημιουργία ενός μοντέλου που με βάση τα κλιματολογικά στοιχεία θα βοηθά στο να δούμε τα ακραία σενάρια μεγάλων πυρκαγιών ανά περιοχή.

Αναλυτικά η συνέντευξη με τον κ. Βραχνάκη έχει ως εξής:

Ζήσαμε την τραγωδία στην Αττική που χάθηκαν τόσοι άνθρωποι από την φωτιά που κατέκαψε ότι βρήκε στο διάβα της. Τι έφταιξε; Η βλάστηση βοήθησε και σε πιο βαθμό ώστε αυτή η φωτιά να εξελιχθεί σε τραγωδία;

Το τραγικό γεγονός έχει δύο επίπεδα ανάγνωσης. Το ένα είναι η καταστροφικότητα και το άλλο επίπεδο είναι το μέγεθος του γεγονότος. Η πυρκαγιά σαν χρόνος εξάπλωσης ούτε επιστημονικά, ούτε στην πραγματικότητα θεωρείται ότι είχε πολύ μεγάλη διάρκεια.  Ήταν ένα πολύ οξύ φαινόμενο, το οποίο πήρε πολύ μεγάλες διαστάσεις και το χειρότερο ήταν ότι είχε καταστροφικά αποτελέσματα. Η πυρκαγιά όταν εκδηλώνεται για να μπορέσει να πάρει αυτές τις πολύ υψηλές διαστάσεις λειτουργούν κάποιες φυσικές συνθήκες. Είχαμε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, μεγάλες ταχύτητες δυτικών ανέμων που ήταν σπάνιοι για την περιοχή. Επίσης είχαμε πολύ δυνατές ριπές και ο άνεμος κινούνταν με πάνω από 100 χλμ. Η φωτιά ξεκίνησε από ψηλά και με την βοήθεια των ανέμων κατέβαινε. Σημαντικό είναι ότι η βλάστηση της περιοχής ήταν πυρόφιλη. Πρόκειται για βλάστηση αειφύλλων και πλατυφύλλων, που είναι προσαρμοσμένη στις πυρκαγιές, καθώς βοηθούν την πυρκαγιά να διαδοθεί άμεσα. Αυτό το φυσικό στοιχείο δεν μπορούμε να το αλλάξουμε.

Η κλιματική αλλαγή έπαιξε ρόλο;

Σαν παράμετρο σε όλο αυτό που ζήσαμε είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο. Έχεις ένα τύπο κλίματος που παρουσιάζει ένα εύρος μεταβολής. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί εξάρσεις των κλιματικών παραγόντων μέσα σε αυτό το εύρος. Εδώ είχαμε τέτοια περίπτωση, γιατί είχαμε πολύ υψηλές θερμοκρασίες που είχαν σαν αποτέλεσμα ο υπόγειος υδροφορέας της περιοχής (το ανώτερο στρώμα του εδάφους) να ξεραθεί πολύ γρήγορα. Άρα είχαμε ξερό έδαφος, ξερή ποώδη βλάστηση, είχαμε δέντρα ψηλά με αποτέλεσμα να ανεβαίνει σε μεγάλο ύψος η φωτιά και επειδή ήταν πυρόφυλλα μετέδιδαν την φωτιά πολύ γρήγορα, λειτουργώντας ως πολλαπλασιαστές της πυρκαγιάς μέσα σε αστικό περιβάλλον.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι φέτος έβρεξε αρκετά και το δάσος κράτησε υγρασία. Άρα πως συνέβη κάτι τόσο τραγικό;

Δεν ισχύει πάντα αυτό. Εξαρτάται από τον τύπο του εδάφους. Μπορεί να είχε πολλές βροχές, αλλά όταν το στρώμα του εδάφους είναι πολύ λεπτό και ακολουθούν βράχια, σημαίνει ότι όσο και να βρέξει το νερό αυτό δεν θα μείνει. Για τον ίδιο λόγο έχουμε πολλές πλημμύρες καθώς σε πολλές περιπτώσεις το έδαφος δεν είναι πολύ βαθύ για να συγκρατήσει όγκο νερού.

Ποια μέτρα πρόληψης μπορούμε να πάρουμε για να αποτρέψουμε μια τέτοια τραγωδία;

Για να αποτρέψεις κάτι τέτοιο είναι σαν να λέμε ότι θα αποτρέψουμε έναν σεισμό. Θα ζούμε με τις πυρκαγιές στην Ανατολική Αττική, όπως υπήρχαν εκατοντάδες χρόνια πριν. Θα μπορούσαμε να πάρουμε μέτρα για να περιορίσουμε την εξάπλωση της πυρκαγιάς. Η φωτιά ξεκίνησε από την Πεντέλη. Σε ένα τέτοιο δασογενές περιβάλλον έχεις βλάστηση που δεν έχει χρησιμοποιηθεί (δεν έχουν μπει ζώα για βοσκή). Το 2007 είχαμε εξίσου καταστροφικές φωτιές στην Πελοπόννησο. Τότε δεν περιοριζόταν η πυρκαγιά καθώς έβρισκε εύφλεκτο υλικό. Οι κάτοικοι άφησαν παραδοσιακές χρήσεις γης όπως ήταν η βόσκηση. Η βόσκηση πρέπει να υπάρχει οργανωμένη στο δάσος. Το ζώο είναι ο φυσικός εκκαθαριστής του δάσους. Αν δεν μπει το ζώο θα υπάρχει εύφλεκτο υλικό για την εκδήλωση πυρκαγιάς. Μήπως πρέπει να σκεφτούμε την ένταξη της βόσκησης σαν διαχειριστικό εργαλείο προστασίας των δασών. Δεν λέμε αυτό να γίνει ανεξέλεγκτα. Πρέπει να συντάξουμε ένα σχέδιο βόσκησης που να έχει προστατευτικό χαρακτήρα. Στην Ισπανία υπάρχουν αντιπυρικές λωρίδες και εκεί βόσκουν τα ζώα. Αν το ζώο δεν βοσκήσει την χαμηλή βλάστηση δεν γίνεται τίποτα.

Κάποιο άλλο στοιχείο που εξαπλώθηκε η φωτιά στην Αττική υπήρχε;

Το σημαντικό λάθος ήταν στη φωτιά της Αττικής η Λεωφόρος Μαραθώνος, η οποία δεξιά και αριστερά είχε φυτευτεί από πεύκα. Αυτό ήταν λάθος, γιατί εδώ μιλάμε για ακόμη έναν πολλαπλασιαστή της φωτιάς. Αλλά πρέπει σε κάθε περιοχή ξεχωριστά να δούμε ποιοι είναι εκείνοι οι παράγοντες που συντελούν στην εξάπλωση της πυρκαγιάς. Να δούμε τι ανέμους έχουμε σε κάθε περιοχή. Από τα κλιματολογικά στοιχεία θα πρέπει να πάρουμε τις ανώτερες τιμές καθώς έχοντας την κλιματική αλλαγή σε εξέλιξη δεν πάμε να δούμε το μέσο όρο. Η κουλτούρα της κλιματικής αλλαγής να ενταχθεί στην προστασία του περιβάλλοντος.

Για τη  Θεσσαλία και την Λάρισα έχουμε ανάλογες περιοχές σε ανάγλυφο σαν αυτές της Ανατολικής Αττικής;

Όταν έχουμε αστικά περιβάλλοντα τα οποία υψομετρικά βρίσκονται κάτω από δασώδη βλάστηση, η οποία δεν την έχουμε διαχειριστεί κατάλληλα, όσο και να είναι μη πυρόφιλη σίγουρα αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Θα πρέπει να εντοπίσουμε και να δούμε αυτές τις περιοχές στη Θεσσαλία ώστε να κάνουμε κλιματολογική μελέτη και να πάρουμε το ανώτερο των τιμών. Η μελέτη αυτή θα πρέπει να στοχεύει στην παράμετρο του κλίματος, το οποίο μπορεί να προκαλέσει καταστροφικό συμβάν. Να φτιάξουμε ένα μοντέλο με βάση τα στοιχεία που μας δίνουν οι κλιματολογικοί σταθμοί. Θέλει αρκετή δουλειά ακόμη για κάτι τέτοιο, δεν είμαστε τόσο ώριμοι στη Θεσσαλία.

ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET

Διαβάστε επίσης: