Άρθρα » Η χώρα των ανεύθυνων και των αλληλέγγυων*

Η χώρα των ανεύθυνων και των αλληλέγγυων*

Η χώρα των ανεύθυνων και των αλληλέγγυων*

του Λάμπρου Αναγνωστόπουλου (κοινωνιολόγος)

Ο ελληνικός λαός εμφανίζεται συχνά ως ο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης, ως ένα κράτος άνομων και ανεύθυνων ανθρώπων, που καλείται να πληρώσει τα λάθη του ή τα λάθη των διεφθαρμένων πολιτικών του. Ειδικά από τη στιγμή που εισέβαλλαν στη ζωή του τα τεχνολογικά Μέσα, έχει αλλάξει «επίπεδο». Σχολιάζει και κατακρίνει τους πάντες και τα πάντα, εκτός από τον εαυτό του βέβαια. Έχει άποψη για όλα, αλλά δεν έχει την ευθύνη των πράξεων του. Μετά την τελευταία τραγωδία με τις πυρκαγιές- την μεγαλύτερη ίσως τραγωδία της μεταπολιτευτικής Ελλάδας- τα παραπάνω γράφτηκαν κι ακούστηκαν πάλι.

Ο νεοέλληνας για τον οποίο τραγουδούσε πριν από 25 χρόνια ο Τζίμης Πανούσης, συνεχίζει να υπάρχει ανάμεσά μας. «Καίει τα δέντρα, χτίζει μεζονέτες και κάνει τα παιδιά του μαριονέτες». Όμως, είναι γεγονός ότι δεν απαρτίζεται μόνο από αυτά τα χαρακτηριστικά. Έχει αποδείξει πολλές φορές κατά το παρελθόν ότι διαθέτει και τα στοιχεία εκείνα που θα κάνουν την επόμενη μέρα να είναι διαφορετική. Γιατί μετά τις φετινές φονικές πυρκαγιές, τίποτα δεν πρέπει να είναι ίδιο. Δεν είναι εύκολο και δυστυχώς έχουμε αργήσει αρκετά, σε σημείο που μέσα σε ένα οκτάμηνο έχουν πεθάνει πάνω από εκατό άνθρωποι στην Αττική, μετά από φυσικές καταστροφές.

Αρχικά, η ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας, δεν περιορίζεται στην καταστροφή αυτή καθ’ αυτή. Πρόσφατα, ακούσαμε τον Πρωθυπουργό να αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη των πυρκαγιών. Ε και; Πολιτική ευθύνη σημαίνει ότι υπάρχει πολιτικό λάθος ή πολιτικό αδίκημα και απόρροια αυτού είναι το πολιτικό τίμημα που πρέπει να «πληρωθεί». Όχι ότι θα άλλαζε κάτι με μια ή δυο άμεσες παραιτήσεις, αλλά η κυβέρνηση υπέπεσε τις πρώτες μέρες σε επικοινωνιακά λάθη, καταπατώντας σε ορισμένες περιπτώσεις κάθε όριο ορθολογισμού. Η ίδια κατάσταση επικρατούσε και επί ΝΔ, το 2007, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στις περιοχές της Ηλείας.

Φυσικά δεν φταίνε μόνο οι κυβερνήσεις. Οι ευθύνες είναι διαχρονικές και διαχέονται μεταξύ πολιτικών και πολιτών. Η συσσώρευση χιλιάδων ανθρώπων σε μια έκταση χωρίς πολεοδόμηση, χωρίς σχέδιο, χωρίς διέξοδο στη θάλασσα, αλλά μέσα στην καρδιά ενός πυκνού πευκοδάσους, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί απλώς αμέλεια. Αποτελεί ένα συνεχόμενο έγκλημα δεκαετιών, που οι συνέπειές του χρειάστηκαν μόλις λίγες ώρες για να φανούν. Ένα έγκλημα που οδηγεί στη διαπίστωση πως αύριο, μπορεί να είμαστε εμείς τα θύματα, μέσα σε μια ανυπεράσπιστη χώρα. Είναι η απόλυτη επιβεβαίωση πως δεν μπορούμε να έχουμε εμπιστοσύνη στον κρατικό μηχανισμό, ούτε φυσικά στα κόμματα που τον δημιούργησαν και τον συντηρούν.

Εντούτοις, μπορούμε ακόμη να αισιοδοξούμε, μιας και υπάρχουν αρκετοί συμπολίτες μας που αποδεικνύουν σε κάθε ευκαιρία ότι ο νεοέλληνας δεν είναι μόνο αυτό που περιέγραφε ο Πανούσης, αλλά έχει αξίες. Δεν έχει παραμορφωθεί ολοκληρωτικά ο χαρακτήρας του από την κρίση των τελευταίων ετών. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η μεταναστευτική κρίση. Οι μετανάστες που έφταναν στα νησιά μας τα προηγούμενα χρόνια, δέχτηκαν πολλή βοήθεια και υποστήριξη. Για την ακρίβεια, υπήρξε ένα άνευ προηγουμένου κύμα αλληλεγγύης από την ελληνική κοινωνία, όχι μόνο από τις ΜΚΟ, αλλά και από μεγάλο μέρος των κατοίκων των νησιών και της επαρχίας ανά την Ελλάδα. Απλοί κάτοικοι πρόσφεραν φαγητό, ρουχισμό και άνοιξαν τα σπίτια τους στους μετανάστες, χωρίς να ζητούν ευθύνες και «κρεμάλες» τουλάχιστον εκείνες τις στιγμές.

Αυτό το κύμα βοήθειας, το οποίο κάλυψε το κενό που είχε αφήσει το κράτος, ήταν εντυπωσιακό αν λάβουμε υπόψη μας τις αντιδράσεις που αντιμετώπισαν οι μετανάστες σε άλλες χώρες. Το ίδιο κύμα αλληλεγγύης ακολούθησε κατά τον περσινό χειμώνα, με την καταστροφή της Μάνδρας από τις πλημμύρες. Εδώ που φτάσαμε, τίθεται άμεσα θέμα επαναδημιουργίας εθνικού σχεδίου για την αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων. Απαιτείται ξεκάθαρο πλάνο και ορθολογική σκέψη πέρα από την κρίση και πέρα από την κομματική λογική. Μια λογική που επιτρέπει εδώ και χρόνια σε κάθε ανεύθυνο να βρίσκεται σε λάθος θέση, με συνέπεια βέβαια το θλιβερό αποτέλεσμα που είδαμε στις περιοχές της Αττικής, αν κάποιος βρεθεί τη λάθος μέρα, στο λάθος σημείο.

Τη δεδομένη στιγμή, μόλις δέκα ημέρες μετά την τραγωδία, συνεχίζουν να κυριαρχούν στην ελληνική κοινωνία αισθήματα θλίψης και απογοήτευσης. Όμως, είναι δεδομένο ότι δεν χρειάζεται να ισοπεδώνουμε τα πάντα. Κατά το παρελθόν, αρκετοί πολίτες έχουν αποδείξει εμπράκτως ότι γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνουν έννοιες όπως αλληλεγγύη και σεβασμός. Ακόμη, έχουν αποδείξει ότι έχουν την ευθύνη των πράξεων τους- σε αντίθεση με αρκετούς πολιτικούς- και δεν χρησιμοποιούν ως δικαιολογία την κρίση και τα μνημόνια για ό,τι άσχημο συμβαίνει στη χώρα. Γύρω από αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να «χτίσουμε» το μέλλον μας. Μέχρι στιγμής, τα πολλά παθήματα δεν έχουν μετατραπεί σε μαθήματα για όλους. Οι καταστροφικές πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού, παρουσιάζονται ίσως ως η τελευταία ευκαιρία ώστε να αναλάβουμε την συλλογική ευθύνη και τίποτα να μην είναι ίδιο στο μέλλον.

Διαβάστε επίσης: