Αγροτικά » Ο ΑΣ «Φαρσάλων Γη» για τη νιτρορύπανση

Ο ΑΣ «Φαρσάλων Γη» για τη νιτρορύπανση

Ο ΑΣ «Φαρσάλων Γη» για τη νιτρορύπανση

Ο αγροτικός συνεταιρισμός «ΦΑΡΣΑΛΩΝ ΓΗ» επισημαίνει:

Η προσωρινή κατάταξη των αιτήσεων στήριξης  που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της αριθ. 2175/139694/28.12.2017 (ΑΔΑ: Ω4ΞΚ4653ΠΓ- Ω2Ε) Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για την υποβολή αιτήσεων στήριξης της δράσης 10.1.04 «Μείωση της ρύπανσης νερού από γεωργική δραστηριότητα» του μέτρου 10 Γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα» του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020 αποκάλυψε τις άστοχες επιλογές της ηγεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης αναφορικά με τον καθορισμό των κριτηρίων επιλεξιμότητας και επιλογής των υποψηφίων προς ένταξη στη δράση.

Οι επιλογές αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την ένταξη στη δράση μόνο μεγάλων εκμεταλλεύσεων, πολλές από τις οποίες μάλιστα αποτελούνται κατά το μεγαλύτερο μέρος τους από αρκετές δεκάδες ή και εκατοντάδες στρέμματα ξηρικών καλλιεργειών με μικρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Η ηγεσία του Υπουργείου υπεραμύνθηκε των επιλογών της προβάλλοντας το  επιχείρημα ότι ο στόχος του μέτρου είναι  περιβαλλοντικός και όχι κοινωνικός ή οικονομικός.

Όσον αφορά τον περιβαλλοντικό στόχο της δράσης, ουδεμία αντίρρηση θα μπορούσαμε να προβάλλουμε. Το ζήτημα είναι, όμως, ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας που καθόρισε το ΥΠΑΑΤ, τροποποιώντας μάλιστα το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης,  και τα κριτήρια επιλογής που διαμόρφωσε, τροποποιώντας την αρχική σχετική Υπουργική Απόφαση, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, δεν εξασφαλίζουν την επίτευξη του άνω στόχου.

Ειδικότερα:

Σύμφωνα  με το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης της Ελλάδας για στήριξη από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 (έκδοση 1.3 της 8/12/2015, που εγκρίθηκε με την εκτελεστική απόφαση C (2015) 9170 της Ε.Ε.), ένας από τους όρους επιλεξιμότητας των αγροτεμαχίων για τη δράση 10.01.04 ήταν να είναι δηλωμένα στην πλέον πρόσφατη ΕΑΕ του ενδιαφερόμενου ως ΑΡΔΕΥΟΜΕΝΑ.

Επίσης, αναφορικά με τα κριτήρια επιλογής, στην ίδια έκδοση του ΠΑΑ προβλέπονταν ότι οι εκμεταλλεύσεις που έστω και ένα τμήμα τους βρίσκεται σε προστατευόμενη περιοχή   ΕΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ στη δράση.

Στη συνέχεια, τον Ιούνιο 2017 το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης τροποποίησε το ΠΑΑ  και μετέβαλλε τους όρους επιλεξιμότητας των αγροτεμαχίων από αρδευόμενα σε αρδεύσιμα (δηλαδή, όσα έχουν αντικειμενικά τη δυνατότητα να αρδευτούν, έστω και αν δεν καλλιεργούνται με αρδευόμενες καλλιέργειες). Παράλληλα, κατήργησε την κατά προτεραιότητα ένταξη στη Δράση των εκμεταλλεύσεων με τεμάχια σε περιοχή ΝΑΤURA, υποβαθμίζοντας αυτές στην ίδια κατηγορία με τις περιοχές με κακής ποιότητας υδατικά συστήματα (η παραπάνω τροποποίηση εγκρίθηκε με την εκτελεστική απόφαση C (2017) 4571 της Ε.Ε.).

 

Σχηματικά, τα κριτήρια επιλεξιμότητας και επιλογής που μεταβλήθηκαν έχουν επιλέξει ως εξής :

 

ΠΑΑ 2014-2020 εγκεκριμένο με την

εκτελεστική απόφαση C (2015) 9170 της Ε.Ε.

ΠΑΑ 2014-2020 εγκεκριμένο με την

εκτελεστική απόφαση C (2017) 4571 της Ε.Ε.

Τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσης που θα ενταχθεί στο πρόγραμμα πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις :

·         Να είναι δηλωμένα στην πλέον πρόσφατη ΕΑΕ του ενδιαφερόμενου ως αρδευόμενα.

·         Τα προς ένταξη αγροτεμάχια να βρίσκονται εντός της περιοχής παρέμβασης της αντίστοιχης δέσμευσης.

·         Να κατέχονται νόμιμα καθ’ όλη την περίοδο της δέσμευσης.

Τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσης που θα ενταχθεί στο πρόγραμμα πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις :

·         Να είναι δηλωμένα στην πλέον πρόσφατη ΕΑΕ του ενδιαφερόμενου ως αρδεύσιμα.

·         Τα προς ένταξη αγροτεμάχια να βρίσκονται εντός της περιοχής παρέμβασης της αντίστοιχης δέσμευσης.

 

Δεδομένης της σημαντικής βιοποικιλότητας που υποστηρίζουν οι περιοχές του δικτύου NATURA 2000 και εφόσον ο συνολικός προϋπολογισμός των αιτήσεων ενίσχυσης στη δράση είναι μεγαλύτερος του προκυρηχθέντος ποσού :

1.       Οι εκμεταλλεύσεις που έστω και ένα τμήμα τους βρίσκεται σε προστατευόμενη περιοχή (περιοχές NATURA, θεσμοθετημένες περιοχές εθνικών πάρκων) εντάσσονται κατά προτεραιότητα στη δράση.

2.       Οι υπόλοιπες εκμεταλλεύσεις (εκτός περιοχών NATURA) κατατάσσονται με βάση τα παρακάτω κριτήρια επιλογής:

·         Υδατικά συστήματα με κατώτερη της καλής κατάσταση όσον αφορά τη χημική κατάσταση επιφανειακών υδάτων.

·         Υδατικά συστήματα με κακή ποσοτική κατάσταση όσον αφορά τα υπόγεια ύδατα.

Δεδομένης της στόχευσης της δράσης, καταρχάς, στην ποιότητα των υδάτων και δευτερευόντως στην βιοποικιλότητα και εφόσον ο συνολικός προϋπολογισμός των αιτήσεων ενίσχυσης στη δράση είναι μεγαλύτερος του προκυρηχθέντος ποσού, κατατάσσονται με βάση τα παρακάτω κριτήρια επιλογής :

1.       Υδατικά συστήματα με κακή ποιοτική (χημική) κατάσταση, όσον αφορά τα υπόγεια ύδατα.

2.       Εκμεταλλεύσεις που έστω και ένα τμήμα τους βρίσκεται σε προστατευόμενη περιοχή (περιοχές NATURA, θεσμοθετημένες περιοχές εθνικών πάρκων).

 

 

 

Περαιτέρω, για την περίπτωση που οι αιτήσεις στήριξης θα ξεπερνούσαν τον προϋπολογισμό της Πρόσκλησης (όπως και έγινε) το ΥΠΑΑΤ (και όχι η Ε.Ε.) καθόρισε βαθμολογικά κριτήρια με την ΥΑ 1013/95296/13.09.2017, τα οποία στη συνέχεια διόρθωσε και τροποποίησε με την ΥΑ 2064/136790/19.12.2017.

 

Αναφορικά με το κριτήριο της  κακής χημικής κατάστασης των υπόγειων υδάτων η μοριοδότηση  ορίστηκε και τροποποιήθηκε σχηματικά ως εξής :

 

ΥΑ 1013/95296/13.09.2017 ΥΑ 2064/136790/19.12.2017
Στρέμματα Μόρια Στρέμματα Μόρια
0-100 10 ½ – 10 1
110 11 10,1-20 2
20,1-30 3
990 99 980,1-990 990
>1000 100
≥990,1 100

 

 

Aναφορικά με το κριτήριο της ένταξης των εκμεταλλεύσεων σε προστατευόμενη περιοχή (NATURA, εθνικά πάρκα) η μοριοδότηση  ορίστηκε και τροποποιήθηκε σχηματικά ως εξής :

 

ΥΑ 1013/95296/13.09.2017 ΥΑ 2064/136790/19.12.2017
Στρέμματα Μόρια Στρέμματα Μόρια
0-100 2 ½ – 10 0,2
101-200 4 10,1-20 0,4
20,1-30 0,6
>901 20  …  …
980,1-990 19,8
≥990,1 20

 

 

Από τα παραπάνω, γίνεται λοιπόν προφανές ότι

  • ήταν επιλογή του ΥΠΑΑΤ να ενταχθούν στο μέτρο αγροτεμάχια μη αρδευόμενα, με ξηρικές καλλιέργειες, παρόλο που οι τελευταίες δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον όσο οι αρδευόμενες. Ο στόχος της εισαγωγής του συγκεκριμένου κριτηρίου επιλεξιμότητας δεν ήταν περιβαλλοντικός, όπως διατείνεται το ΥΠΑΑΤ
  • ήταν επιλογή του ΥΠΑΑΤ να μην ενταχθούν κατά προτεραιότητα στο μέτρο οι περιοχές NATURA, και, στη συνέχεια, να μοριοδοτηθούν με τη μικρότερη δυνατή βαθμολογία ( πιθανότατα για να κατευναστούν οι αντιδράσεις από την κατά προτεραιότητα ένταξη των εν λόγω περιοχών στη δράση της Βιολογικής Γεωργίας)
  • ήταν επιλογή του ΥΠΑΑΤ να ενταχθούν στο μέτρο κατά προτεραιότητα οι μεγάλες εκμεταλλεύσεις, αφού η μοριοδότηση αυξάνονταν ανάλογα με την έκταση της επιλέξιμης εκμετάλλευσης.

Εναλλακτικά, η μοριοδότηση θα μπορούσε να είναι αντιστρόφως ανάλογη της έκτασης, ώστε εκτός από την περιβαλλοντική να υπάρχει και κοινωνική ωφέλεια, όπως βάσιμα προσδοκούσαν οι αγρότες με μικρό κλήρο. Άλλωστε, σε ένα μέτρο με συγκεκριμένο προϋπολογισμό η ωφέλεια για το περιβάλλον είναι πεπερασμένη και ανάλογη του αριθμού των αγροτεμαχίων που θα ενταχθούν, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παραγωγών που τα εκμεταλλεύονται. Με άλλα λόγια, η ωφέλεια για το περιβάλλον από το συγκεκριμένο μέτρο θα είναι η ίδια είτε οι εκτάσεις που θα ενταχθούν ανήκουν σε 10.000 παραγωγούς είτε σε 100.000 παραγωγούς (που θα ήταν και το ευκτέο)!

 

Διαβάστε επίσης: