Αρχική » Απόψεις » Παπαθεοδώρου Ν. » Οι τοπικές τράπεζες της παλιάς Λάρισας
ΕΝ ΛΑΡΙΣΣΗ - ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ

Οι τοπικές τράπεζες της παλιάς Λάρισας

Οι τοπικές τράπεζες της παλιάς Λάρισας

Στο τμήματα του ισογείου του κτιρίου ιδιοκτησίας Αθ. Κατσαούνη, δίπλα από τα Δικαστήρια στεγάσθηκε η Τράπεζα Θεσσαλίας των αδελφών Παπαγεωργίου. Φωτογραφία του 1917.

Από την εποχή της απελευθέρωσης της Λάρισας το 1881 πολλά άλλαξαν στην πόλη. Ολόκληρη η Θεσσαλία (πλην της επαρχίας Ελασσόνος) και η περιοχή της Άρτας, ενσωματώθηκαν με την υπόλοιπη Ελλάδα. Επόμενο ήταν νόμοι και δομές του ελληνικού κράτους να εφαρμοσθούν άμεσα στην νεοπροσαρτηθείσα περιοχή. Εκκλησιαστικές, διοικητικές, δικαστικές, στρατιωτικές και πολλές άλλες μεταβολές παρατηρήθηκαν στη Λάρισα, η οποία είχε επιλεγεί από τότε ως πρωτεύουσα πόλη του θεσσαλικού χώρου.

Στο σημερινό σημείωμα θα αναφερθούμε στην εμφάνιση χρηματοπιστωτικών γραφείων και τραπεζικών καταστημάτων ή υποκαταστημάτων τοπικής εμβέλειας που εμφανίσθηκαν στη Λάρισα από τα πρώτα χρόνια της ελεύθερης ζωής της. Από τις πρώτες ήταν η «Προνομιούχος Τράπεζα Ηπειροθεσσαλίας». Ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 1882 με έδρα τον Βόλο και υποκαταστήματα στην Αθήνα, τη Λάρισα και άλλες θεσσαλικές πόλεις. Το υποκατάστημα της Λάρισας ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1882 και διευθυντής της διορίσθηκε ο επτανήσιος Κωνσταντίνος Τραυλός[1]. Το κτίριο του υποκαταστήματος στεγάσθηκε σε κατοικίες του Παράσχου μαχαλά (συνοικία Αγ. Νικολάου). Από τους μεγαλύτερους κεφαλαιούχους της Τράπεζας υπήρξε ο Ανδρέας Συγγρός, ο οποίος σύμφωνα με την τοπική παράδοση πιστεύεται ότι συνέβαλε στην ανέγερση του καταστραφέντος κατά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 ναού του Αγίου Χαραλάμπους στον Πέρα μαχαλά. Το 1899 λόγω σοβαρών οικονομικών ζημιών της από τον προηγηθέντα πόλεμο, συγχωνεύθηκε με την Εθνική Τράπεζα.

Ένα άλλο τοπικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ήταν η Τράπεζα Θεσσαλίας. Ιδρύθηκε από την οικογένεια του επιχειρηματία Στυλιανού Παπαγεωργίου[2] τη δεκαετία του 1910. Το κεντρικό κατάστημά της βρισκόταν στην Αθήνα και διοικητής ήταν ο μεγαλύτερος από τους αδελφούς, ο Γεώργιος Παπαγεωργίου. Διευθυντής στο υποκατάστημα της Λάρισας ήταν ο

Νικόλαος Φίλιος[3]. Στεγαζόταν στο κτίριο Κατσαούνη που βρισκόταν στη νότια πλευρά της κεντρικής πλατείας Θέμιδος, δίπλα από το κτίριο των Δικαστηρίων. Το κτίριο αυτό είναι περισσότερο γνωστό επειδή στον επάνω όροφο κατά τη διάρκεια του εθνικού διχασμού εγκατέστησαν το αρχηγείο τους οι Γάλλοι στρατιωτικοί της Αντάντ και αργότερα φιλοξένησε για πολλά χρόνια τα γραφεία του ελληνικού συντάγματος Ιππικού που είχε έδρα τη Λάρισα.

Άλλη τοπική Τράπεζα που λειτούργησε ήταν η Τράπεζα Λαρίσης. Κατά το 1925 μια μικρή ομάδα ατόμων από γνωστές οικογένειες της πόλεως αποφάσισε την ίδρυση τραπεζικού καταστήματος με την ως άνω επωνυμία. Ως ιδρυτικά μέλη αναφέρονται οι οικογένειες των αδελφών Οικονομίδη (Κωνσταντίνος, Γεώργιος και Κίτσος), του Μιλτιάδη Ζαρίμπα, Κωνσταντίνου Σκαλιώρα, Βασιλείου Αρσενίδου, Δημητριάδου[4], οι οποίες συνεισέφεραν το μεγαλύτερο μέρος του αρχικού εταιρικού κεφαλαίου και ουσιαστικά την ήλεγχαν. Ως διευθυντής της Τράπεζας επιλέχθηκε ο δικηγόρος Κωνσταντίνος Οικονομίδης.Η Τράπεζα στεγάσθηκε σε δικό της κτίριο στη γωνία των σημερινών οδών Βενιζέλου και Παπαναστασίου. Το 1929 όταν ξεκίνησε η παγκόσμια οικονομική κρίση φυσικά δεν άφησε ανεπηρέαστη και τις μικρές τράπεζες της χώρας μας. Ο αντίκτυπος για τους καταθέτες των τραπεζών ήταν τραγικός. Στην αρχή η Τράπεζα Λαρίσης μπόρεσε να ανταποκριθεί κατά μεγάλο μέρος προς τους καταθέτες της, αλλά αργότερα κατέρρευσε.

Την ίδια τύχη είχε και η Τράπεζα Χολέβα – Μαρκατά. Ο Ιωάννης Χολέβας[5] (1844-1922) βρέθηκε από μικρός στη Ρουμανία, όπου απέκτησε μεγάλη περιουσία. Το 1886 εγκαταστάθηκε στη Λάρισα, όπου άνοιξε τραπεζιτικό γραφείο, το οποίο αργότερα, με την συνεργασία του Μαρκατά, εξελίχθηκε στην ιδιωτική Τράπεζα Χολέβα-Μαρκατά. Στεγαζόταν σε κτίριο απέναντι από την Τράπεζα Λαρίσης. Μετά το 1930 ακολούθησε την μοίρα των άλλων μικρών τραπεζών της Λάρισας.

Η Τράπεζα Καρακίτη ήταν μία ακόμα από τις πολλές βραχύβιες τοπικές τράπεζες που λειτούργησαν στη Λάρισα την πρώτη 25ετία του 20ου αιώνα. Ιδρυτής και διευθυντής της ήταν ο Κωνσταντίνος Καρακίτης[6], σύζυγος της Ελένης Τέτση, γνωστής ως La Rebelle. Ιδρύθηκε περί το 1912-13 και στεγάσθηκε σε ισόγειο οίκημα στην αρχή της σημερινής οδού Ρούζβελτ, κοντά στη διασταύρωση με την Κύπρου. Η ανεκτική πολιτική της στους αγρότες δανειστές γρήγορα την οδήγησε σε χρεωκοπία.

Και άλλες τοπικές Τράπεζες είχαν λειτουργήσει παλιότερα στη Λάρισα για μικρό χρονικό διάστημα. Θα αναφέρουμε την Τράπεζα Σαμπετάϊ, την Τράπεζα Καραστεργίου, αλλά και μερικές άλλες που είχαν πολύ περιορισμένο κύκλο εργασιών. Όλες αυτές μετά το μεγάλο οικονομικό κράχ του 1929 άρχισαν βαθμιαία να χρεοκοπούν και έκλεισαν ή συγχωνεύθηκαν με τις κρατικές τράπεζες.

——————————————

[1]. Γρηγορίου Αλέξανδρος, Κωσταντίνος Π. Τραυλός (1840-1890). Ο πρώτος διευθυντής της «Τράπεζας Ηπειροθεσσαλίας» στη Λάρισα, εφ. «Ελευθερία», φύλλο της 7ης Φεβρουαρίου 2016.

[2]. Η οικογένεια Παπαγεωργίου έγινε γνωστή από το μεγάλο αγρόκτημα της Γυρτώνης, υπολείμματα του οποίου υπάρχουν μέχρι σήμερα. Επίσης από το κατάστημα γεωργικών μηχανημάτων και εργαλείων που βρισκόταν στην οδό Ακροπόλεως (Παπαναστασίου σήμερα), εκεί όπου τώρα στεγάζεται η Alphabank και από το κατάστημα υφασμάτων που ίδρυσαν στον Βόλο το 1922-23.

[3]. Ο Νικόλαος Φίλιος (1876-1959) σπούδασε ιατρική, αλλά δεν την εξάσκησε για μεγάλο διάστημα. Στην κοινωνία της Λάρισας του πρώτου μισού του 20ου αιώνα τον συναντάμε περισσότερο σαν τραπεζικό και πολιτευτή. Γεννήθηκε στην Πάτρα το 1876 και το 1881, σε ηλικία πέντε ετών, εγκαταστάθηκε με τους γονείς του στη Λάρισα. Τον Απρίλιο του 1909 νυμφεύθηκε την Ματθίλδη Ν. Παπαγεωργίου από τη Χαλκίδα, ανεψιά του Γεωργίου Δεσύπρη, διευθυντού του υποκαταστήματος της Εθνικής Τραπέζης στη Λάρισα. Εκλέχθηκε από το 1907 μέχρι το 1923 τρεις φορές δημοτικός σύμβουλος, ενώ διετέλεσε και πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου. Επίσης αναδείχθηκε δύο φορές βουλευτής, το 1915 και το 1920. Όταν η Τράπεζα Θεσσαλίας σταμάτησε να λειτουργεί, διορίσθηκε το 1923 διευθυντής του υποκαταστήματος της Λαϊκής Τράπεζας στη Λάρισα. Το 1928 εκλέχθηκε πρώτος πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της νεοσύστατης Εταιρείας Ύδρευσης και Ηλεκτροφωτισμού Λαρίσης (ΕΥΗΛ), όπου παρέμεινε μέχρι το 1940. Πέθανε το 1959. Βλέπε: Γρηγορίου Αλέξανδρος, Το Α΄ Δημοτικό νεκροταφείο της Λάρισας (1899-1993), Θεσσαλονίκη (2013) σελ. 105.

[4]. Οι οικογένειες που ίδρυσαν την Τράπεζα Λαρίσης διατηρούσαν στενούς συγγενικούς δεσμούς μεταξύ τους. Λ. χ. η αδελφή του κτηματία και εργολάβου Κωνσταντίνου Σκαλιώρα, Φανή, είχε παντρευτεί το 1874 τον χρυσοχόο Νικόλαο Αρσενίδη, πατέρα του Βασιλείου Αρσενίδη. Ο δικηγόρος Κωνσταντίνος Οικονομίδης είχε νυμφευθεί το 1909 την Κλεοπάτρα, κόρη του Νικ. Αρσενίδη και αδελφή του κτηματία Βασιλείου Αρσενίδη. Ο τελευταίος κάποια στιγμή διορίσθηκε δήμαρχος Λαρίσης.

[5]. Η αρχοντική κατοικία της οικογένειας Ιωάννη Χολέβα αγοράσθηκε από τους Τούρκους που εγκατέλειπαν τη Λάρισα μετά την απελευθέρωση και επέστρεφαν στην Κωνσταντινούπολη. Με τη χρεωκοπία της Τράπεζας Μαρκατά-Χολέβα, το σπίτι αυτό περιήλθε το 1932 στην κατοχή της Τράπεζας της Ελλάδος,, η οποία το κατεδάφισε και οικοδόμησε το κτίριο που υπάρχει σήμερα και στεγάζει το τοπικό υποκατάστημά της. Τα στοιχεία αυτά έθεσε στη διάθεσή μας ο εγγονός του Ιωάννη Χολέβα, Δημήτριος Αλεξάνδρου.

[6]. O Κωνσταντίνος Καρακίτης ήταν γόνος πλούσιας και αρχοντικής οικογένειας γαιοκτημόνων της Λάρισας.  Έκανε ανώτερες σπουδές στην Αθήνα, τις οποίες συμπλήρωσε με επιτυχία στην Ευρώπη. Στις εκλογές του 1902 και του 1905 εκλέχθηκε βουλευτής, ενώ στις επόμενες εκλογές του 1906 δεν κατόρθωσε να εκλεγεί και αποσύρθηκε από την κεντρική πολιτική σκηνή. Το 1911 νυμφεύθηκε την Ελένη κόρη του δικηγόρου Γεωργίου Τέτση, η οποία ήταν μια από τις πιο χειραφετημένες γυναίκες (σουφραζέτες) της Λάρισας.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΘ. ΠΑΠΘΕΟΔΩΡΟΥ

nikapap@hotmail.com      

ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET

Επιστροφή επάνω