Αρχική » Πολιτισμός » H Λάρισα στα χρόνια των Οθωμανών…
ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ: ΤΟ ΜΠΕΖΕΣΤΕΝΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ - ΓΡΑΦΕΙ Η ΕΥΑΝΘΙΑ ΚΑΡΑΒΕΝΤΖΑ

H Λάρισα στα χρόνια των Οθωμανών…

H Λάρισα στα χρόνια των Οθωμανών…

Ανάμεσα σε δύο αρχαία θέατρα, σε βυζαντινά τείχη και βυζαντινούς ναούς δεσπόζουν σημαντικά οθωμανικά μνημεία, όπως είναι το Γενί Τζαμί, το Μεγάλο Χαμάμ, το Μπαϊρακλί Τζαμί, η Πυριτιδαποθήκη (Μουσείο Εθνικής Αντίστασης) και το Μπεζεστένι

Γράφει η Ευανθία Γ. Καραβέντζα

Διπλωματούχος Ξεναγός/Αρχαιολόγος

ΦΩΤ. αρχείο Σπύρου Τσαντόπουλου

Ένα παζλ διαπολιτισμικής αρχιτεκτονικής σε καλωσορίζει σε ένα ταξίδι στο χρόνο στην πόλη της Λάρισας ή αλλιώς στη Γενί Σεχίρ Φενερί της Οθωμανικής περιόδου.

Ανάμεσα σε δύο αρχαία θέατρα, σε βυζαντινά τείχη και βυζαντινούς ναούς δεσπόζουν σημαντικά οθωμανικά μνημεία, όπως είναι το Γενί Τζαμί, το Μεγάλο Χαμάμ, το Μπαϊρακλί Τζαμί, η Πυριτιδαποθήκη (Μουσείο Εθνικής Αντίστασης) και το Μπεζεστένι.

Μπεζεστένι  (3)Στον λόφο του Φρουρίου, θέση όπου βρισκόταν η ακρόπολη της αρχαίας Λάρισας, δεσπόζει το Μπεζεστένι. Η λέξη Μπεζεστένι έχει τη ρίζα της στην περσική λέξη bez, που σημαίνει ύφασμα, και ακολούθως το κτίριο είχε την ιδιότητα της σκεπαστής αγοράς υφασμάτων. Μπεζεστένια, δηλαδή κλειστές αγορές υφασμάτων εντοπίζουμε όχι μόνο σε ελληνικές πόλεις όπως είναι η Λάρισα, η Θεσσαλονίκη και οι Σέρρες, αλλά και σε μεγάλες πόλεις της πρώην Οθωμανικής αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια και την Ασία. Το μνημείο χρονολογείται στα τέλη του 15ου αιώνα και συνδέεται με τον Γαζή Ομέρ Μπέη (Gazi Omer Bey), γιό του στρατηγού Γαζή Τουρχάν Μπέη (Gazi Turhan Bey) που κατέκτησε ολοκληρωτικά τη Λάρισα και τη Θεσσαλία το 1423. Το 1456 ο Γαζής Ομέρ Μπέης διαδέχεται τον πατέρα του στο θρόνο εξουσίας στη Θεσσαλία και γίνεται γνωστός για τα ευαγή ιδρύματα και τις θεοσεβείς του δωρεές στις κατεκτημένες περιοχές, όπως είναι και η Λάρισα.

Μπεζεστένι  (2)Το Μπεζεστένι είναι ένα ορθογώνιο κτίριο, μεγάλων διαστάσεων, ισχυρό ως προς την τοιχοδομία του, κτισμένο από πέτρες και πλίνθους, ενώ στεγαζόταν με έξι μεγάλους μολύβδινους θόλους για να προστατεύεται από την υγρασία. Ως προς το σχεδιασμό του είχε δεχτεί επιρροές από την αρχιτεκτονική των οθωμανικών τεμενών. Οι τέσσερεις κύριες θύρες οδηγούσαν τους εμπόρους σε 21 μαγαζιά. Με την πάροδο των ετών στο Μπεζεστένι δεν πωλούνταν μόνο πολυτελή υφάσματα αλλά και κοσμήματα, χρυσός και πολύτιμες πέτρες. Αποτελούσε ακόμα και ένα είδος χρηματιστηρίου, μιας και εκεί καθορίζονταν οι ισοτιμίες των νομισμάτων. Επιπλέον, εκεί γινόταν ο έλεγχος της ποιότητας των εμπορευμάτων. Στη βόρεια πλευρά του, εσωτερικά, υπήρχε ένα μικρό δωμάτιο με σιδερένια πόρτα, το οποίο εικάζεται ότι ήταν θησαυροφυλάκιο, όπου φυλάσσονταν τα αρχεία της πόλης αλλά και οι περιουσίες πλουσίων πολιτών. Κατά τη διάρκεια της νύχτας ο χώρος φυλασσόταν, γεγονός που τονίζει την αξία και τη σημασία της αγοράς.

Η πόλη της Λάρισας την περίοδο εκείνη χαρακτηρίζεται ως πολυεθνική μιας και κατοικούν και δραστηριοποιούνται εμπορικά όχι μόνο Έλληνες και Τούρκοι αλλά και Εβραίοι. Η στρατηγική θέση της πόλης και η πλούσια παραγωγή της σε προϊόντα αποτελούν βασικά πλεονεκτήματα για τους Οθωμανούς κατακτητές, γεγονός που φαίνεται και από την ανοικοδόμηση δημοσίων κτιρίων από πλευράς τους, τα οποία αποτελούν σύμβολα πολιτικής και οικονομικής δύναμης. Στις αρχές του 17ου αιώνα η Λάρισα κατατάσσεται μεταξύ των δέκα πιο ισχυρών και κυριότερων πόλεων του ευρωπαϊκού κομματιού της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Επομένως είναι εμφανές ότι το εμπόριο αποτελεί μοχλό οικονομικής ανάπτυξης αλλά και μέσο ώσμωσης πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων και ενδυνάμωσης των κοινωνικών σχέσεων. Το Μπεζεστένι, λοιπόν, ήταν ο πυρήνας αυτών των δυναμικών που αναπτύσσονταν στο κέντρο της πόλης. Τέτοιου είδους εμπορικά κτίρια συναντάμε μόνο σε μεγάλες εμπορικές πόλεις της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, γεγονός που τονίζει τη σημασία του κομβικού ρόλου της Λάρισας ως διαμετακομιστικού κέντρου κατά την περίοδο αυτή.

Συνδεδεμένες με το Μπεζεστένι ήταν και ένα είδος εμπορικού συλλόγου, οι συντεχνίες ή αλλιώς τα «εσνάφια», που δρούσαν στην αγορά και ήταν οργανωμένες κατά είδος επαγγέλματος, ενώ κάθε μία από αυτές είχε τα εργαστήρια της σε ορισμένο χώρο. Η αγορά γνωρίζουμε ότι εκτείνονταν και γύρω από το Μπεζεστένι, και συγκεκριμένα διακρίνονταν σε μόνιμη σκεπαστή, το λεγόμενο τσαρσί, και σε εβδομαδιαία υπαίθρια, το λεγόμενο παζάρι, θεσμός ο οποίος επιβιώνει ως και σήμερα. Το σύνολο της αγοράς συμπληρωνόταν από τζαμί, χαμάμ και χάνια, όπου αναπαύονταν οι μετακινούμενοι έμποροι.

Το Μπεζεστένι καταστρέφεται σε μεγάλο βαθμό από πυρκαγιά στα τέλη του 18ου αιώνα, όπου και σταματάει η λειτουργία του ως εμπορικό κέντρο. Κατά τον 19ο αιώνα χρησιμοποιήθηκε ως πυριτιδαποθήκη, ενώ το 1881 υψώνεται σε αυτό η ελληνική σημαία ως σύμβολο νίκης, με αφορμή την προσάρτηση της Θεσσαλίας στο Ελληνικό κράτος. Στα νεότερα χρόνια χρησιμοποιήθηκε για τις ανάγκες της Εφορίας Αρχαιοτήτων Λάρισας, ενώ έχει γίνει μελέτη αποκατάστασης του.

Γενί ΤζαμίΈνας λοιπόν κυριακάτικος περίπατος ή μία βόλτα με το ποδήλατο στο κέντρο της Λάρισας σε συνδυασμό με μια επίσκεψη στα σχετικά με το εμπόριο εκθέματα της Οθωμανικής περιόδου στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας θα σας ταξιδέψει στους δρόμους του μεταξιού και του εμπορίου, γνωρίζοντας έτσι μία διαφορετική πλευρά της πόλης.

ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET

© LARISSANET.GR. Τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν στο larissanet.gr. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή από επισκέπτες της ιστοσελίδας.

Επιστροφή επάνω