Απόψεις » Γουλούλης Σ. » Ομόνοια, Concordia. Του Σταύρου Γουλούλη

Ομόνοια, Concordia. Του Σταύρου Γουλούλη

Ομόνοια, Concordia. Του Σταύρου Γουλούλη

«Νέον Έτος με Ομόνοια και Ειρήνη». Συνήθεις εκφράσεις πολιτικών! Ξέρουμε όμως τι ιστορικό βάρος έχουν, ιδίως η πρώτη λέξη; «Ομόνοια» σημαίνει να έχω όμοιο νου, ίδια γνώμη, λογική, προσωπικότητα. Κάτι διαφορετικό εκφράζει η λ. Concordia [cum+cor-dis, σημαίνει «Ομο-καρδία», μια λέξη που δεν υπάρχει στα ελληνικά. Η ελληνική λέξη είναι πιο απαιτητική, απαιτεί μεγάλη κατά κεφαλήν καλλιέργεια για να υπάρξει κοινή απόφαση που να περνά από τη λογική όλων, να προκύψει «κοινός Νους». Όρος τόσο καταπιεστικός, όταν αναφερόμαστε σε ατελείς ανθρώπους. Η λατινική σκέψη είναι πιο πρακτική, δεν στοχεύει τόσο στην αλήθεια, αλλά να είναι όλοι δεμένοι μεταξύ τους άσχετα τι στόχο έχουν θέσει, καλό ή όχι, είναι πιο κοντά στο σημερινό αγγλικό common sense. Γενικώς οι Ρωμαίοι είχαν θεοποιήσει πολλές αρετές: Honos/Τιμή, Fides/Πίστη, Spes/Ελπίδα, κτλ. Λογικό είναι. Τι ομόνοια να υπάρξει όταν δεν υπάρχει τιμή, καλή πίστη; Ήθελαν, και μάλιστα η κυβερνώσα τάξη των πατρικίων, να είναι Έντιμοι, Πιστοί, Ελπιδοφόροι…

Οι αρχαίοι ομοίως Έλληνες θεοποίησαν την Ομόνοια. Νους όμως στα ελληνικά δεν είναι ο εγκέφαλος, αλλά η προσωπικότητα. Κατανοεί κανείς το μέγεθος των απαιτήσεων του όρου.

Ωστόσο στη Ρώμη, λόγω της οικουμενικής της επικράτησης στις πέριξ της Μεσογείου χώρες, η αρετή τής συνύπαρξης είχε άλλη βαρύτητα στην πράξη. Ναός τής Concordia υπήρχε στο Καπιτώλιο, κοντά στον ναό του κυβερνήτη Δία, ενώ άλλος τεράστιος ναός υπήρχε στην Αγορά, κέντρο της πολιτικής της ζωής. Μερικές φορές η Σύγκλητος συνεδρίαζε εδώ, και πάντα μετά από περιόδους εμφύλιας διαμάχης οι Ρωμαίοι τιμούσαν την Concordia, ανανέωναν τον ναό της.

Θεωρείτο θεά της πολιτικής ζωής, αλλά και της οικογενειακής, της ομόνοιας των συζύγων. Αργότερα της αυτοκρατορικής οικογένειας. Τελικά υπήρχε η Concordia των πληβείων, των ηγεμόνων, του στρατού, κτλ. Σε όλα τα επίπεδα της ζωής.

Δεν είναι η Ομόνοια μόνο κατά της εμφύλιας διχόνοιας, αλλά στον αγώνα επιβίωσης. Κάτι ανάλογο συνέβη με τον εμπορικό όρο ‘Πίστη’. Γι’αυτό κατά το γαλλικό παράδειγμα, τώρα στη δική μας νεώτερη Αθήνα η κεντρική πλατεία στην περιοχή της εμπορικής αγοράς λέγεται Ομόνοια. Πρέπει να φαίνεται ότι εκεί συγκλίνουν μεγάλοι λεωφόροι (κάπου επτά δρόμοι) αλλά και συμφέροντα. Αν ένας κόσμος βρίσκεται σε Διχό-νοια ή Αν-νοια ή Παρά-νοια, δεν μπορεί να βγει κέρδος, για κανέναν. Θα στήνει έμπορος το μαγαζί του και θα έρχεται άλλος και θα του το ξηλώνει. Όπως και γίνεται δεκαετίες τώρα και πληρώνει ο αθηναϊκός εμπορικός κόσμος τις καταλήψεις των δρόμων. Μας βλέπουν όσοι ξένοι τουρίστες απέμειναν και απορούν. Φυσικά δεν θα ξανάλθουν, και θα πουν και στην χώρα τους να μην έλθει κανένας στον κέντρο της Αθήνας. Γι’ αυτό τα εμπορικά καταστήματα εκεί είναι να τα λυπάσαι. Ξέμειναν από χρήματα και πελάτες. Καπάκι και το μνημόνιο και νέκρα…

Αν συνέβαινε αυτό στη Ρώμη, δηλαδή να κλείνουν οι δρόμοι, να τα σπάνε, η αυτοκρατορία τους θα είχε διαλυθεί. Είχαν αίσθηση όλοι, κυβερνώντες και πολίτες, ότι η πόλη αυτή ήταν η καρδιά του κόσμου τους που έφτασε να κατέχει τον τότε γνωστό κόσμο. Όλοι οι επαρχιακοί δρόμοι οδηγούσαν στη Ρώμη. Αν η καρδιά έπαυε να λειτουργεί, θα διαλυόταν το σύμπαν.

Ο ρωμαϊκός κόσμος τελικά ήταν ένας ζωντανός οργανισμός που είχε καρδιά ισχυρή. Δεν ήταν ένας τόσο νους που οδηγούσε στην υπέρτατη αλήθεια, αυτό λίγοι το καταλάβαιναν, αλλά οδηγούσε σίγουρα στην επικράτηση, στρατιωτική και οικονομική. Οι Ρωμαίοι ήταν προσανατολισμένοι προς τα έξω, δεν έκαναν κατακτήσεις να σκοτώνονται οι ίδιοι για μία αόρατη εθνικιστική ιδέα. Η επέκτασή τους ήταν οικονομική. Κι όταν είσαι νικητής όλα σου πάνε καλά. Φεύγει ο πλεονάζων πληθυσμός, άνεργοι, άεργοι, γίνονταν αποικίες, ρωμαϊκές πόλεις. Έκαναν κατάσχεση μόνον δημόσιες γαίες των κατακτημένων πολεμικών αντιπάλων, δεν έπαιρναν από τους πολίτες τα χωράφια τους. Με τα μεγάλα έργα κοινής ωφέλειας, δρόμους υδραγωγεία, λιμάνια, αποθήκες, κτλ., βοηθούσαν τους εμπόρους, τους εργαζόμενους, πρώτα τους δικούς τους. Έτσι έκαναν όλα τα μεγάλα κράτη αλλά τότε μόνον η Ρώμη το πέτυχε σε όλον τον κόσμο.

Ο ελληνισμός λόγω της γλώσσας και του πολιτισμού του έγινε κι αυτός οικουμενικός, έστω κι αν οι Ρωμαίοι τον οδήγησαν στην μεγαλύτερη επέκτασή του, περισσότερο κι από τον Αλέξανδρο.

Το θέμα είναι το σήμερα. Υπάρχει ελληνικό λίπος (κεφάλαια εξωτερικού, νηολόγιο, τουρισμός, κτλ.). Όμως μετά από αιώνες διάσπασης όλων μας -εδώ ακόμη και η σύγχρονη Οργάνωση 17 Νοέμβρη των πέντε-έξι διαιρέθηκε- πότε και πως πρέπει να μας απασχολήσει το σύγχρονο ελληνικό έθνος ότι πρέπει να γίνουμε μια καρδιά σε ένα σώμα; Να βγούμε από το καβούκι μας να κατακτήσουμε τον κόσμο που μας πρέπει μέσα από τους κανονισμούς της παγκόσμιας αγοράς, της διακίνησης των ιδεών; Έχουμε ‘εμπορικό’ όνομα, λόγω ιστορίας. Σχεδόν παντού στον κόσμο όταν ακούν Έλληνας χαμογελούν από ευγένεια, σε δίνουν τόπο να περάσεις. Γιατί δεν το εκμεταλλευόμαστε; Μήπως γιατί δεν ‘θεοποιήσαμε’ άλλες αρετές όπως η Τιμή, η Πίστη, η Αξιοκρατία, ο Λαϊκός έλεγχος.

Η σημερινή κρίση θα τελειώσει, όταν επικρατήσουν δημόσιες Αρετές. Να δούμε πότε οι πολιτικοί φορείς θα αποκτήσουν επιτέλους αν όχι Ομόνοια, Ομοκαρδία. Ειδάλλως ο καθένας θα κοιτάζει την πάρτη του, ακόμη κι αν οι εχθροί είναι στις πύλες.

 

Διαβάστε επίσης: