Αρχική » Περιβάλλον » Ελευθέριο: Το χωριό των πελαργών
ΟΙ ΠΕΛΑΡΓΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ ΓΙΑ ΝΑ ΖΕΥΓΑΡΩΣΟΥΝ

Ελευθέριο: Το χωριό των πελαργών

Ελευθέριο: Το χωριό των πελαργών

Επιμέλεια: Τάσος Καστρινός

Φωτ. Μιχάλης Κοντός

Χιλιάδες Λαρισαίοι και παραθεριστές διασχίζουν το Ελευθέριο, το χωριό των πελαργών, για να πάνε διακοπές στα παράλια του δήμου Αγιάς ή τα γραφιά χωριά της περιοχής. Στη διαδρομή, μικροί και μεγάλοι χαζεύουν τις φωλιές με τους πελαργούς στην εκκλησία του χωριού και σε στύλους της ΔΕΗ.

Διασχίζοντας τη Μεσόγειο οι πρώτοι πελαργοί μεταναστεύουν από την Αφρική στη Λάρισα στα μέσα Μαρτίου για να ζευγαρώσουν και αρχίζουν να φεύγουν το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις έρχονται νωρίτερα (μέσα Φεβρουαρίου) και εγκαταλείπουν την περιοχή μας αργότερα (Σεπτέμβριο). Οι πελαργοί ζουν σε πεδινές, κατοικημένες περιοχές και στη Θεσσαλία τους συναντάμε στις παρακάρλιες περιοχές. Στο Ελευθέριο, που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τους ταμιευτήρες της πρώην λίμνης Κάρλα, αναπαράγονται αρκετά ζευγάρια πελαργών, ενώ ορισμένα επιλέγουν τα διπλανά χωριά (Δήμητρα, Μαρμαρίνη κ.α.).

Ο πληθυσμός του πελαργού στη χώρα μας έχει εκτιμηθεί σε 2.000-2.500 ζευγάρια (BirdLife International 2004).

Φέτος πραγματοποιήθηκε η 6η Παγκόσμια Απογραφή Πελαργών. Η απογραφή γίνεται κάθε 10 χρόνια από ειδικούς επιστήμονες από όλες τις χώρες όπου αναπαράγεται ο Πελαργός (Ciconia ciconia), καταμετρούν τα αναπαραγόμενα ζευγάρια και μετρώντας τους νεοσσούς που έχουν γεννηθεί εκείνη τη χρονιά, υπολογίζουν το ποσοστό της αναπαραγωγικής τους επιτυχίας.

Στην Ελλάδα η απογραφή έγινε το διάστημα από 10 Ιουνίου έως τα μέσα Ιουλίου, από το Ελληνικό Κέντρο Δακτυλίωσης Πουλιών,  με απευθείας παρατήρηση και καταγραφή των φωλιών και των ζευγαριών σε όλη την Ελλάδα. Για την απογραφή συνεργάζονται η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) με την επιστημονική υποστήριξη της BirdLife International (Παγκόσμια Ομοσπονδία Ορνιθολογικών Οργανώσεων) και της NABU(Γερμανική Ορνιθολογική Οργάνωση).

Πελαργοί Ελευθέριο 2014 (1)Η αναπαραγωγή των πελαργών

Οι πελαργοί είναι μονογαμικά πουλιά. Όταν ωριμάσουν και ζευγαρώσουν, το αρσενικό με το θηλυκό διατηρούν το δεσμό τους για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Μετά την άφιξη ή την εκλογή της συντρόφου, το θηλυκό γεννά τον Απρίλιο, συνήθως 2-3, πολλές φορές όμως ως και 6 αυγά. Κάθε δύο μέρες γεννά και ένα αυγό, που είναι ελλειπτικό, καθαρόλευκο, ζυγίζει 110 περίπου γραμμάρια και έχει διαστάσεις 52Χ75 χιλιοστά.

Το κλώσισμα, που κρατάει 30 περίπου ημέρες, γίνεται και από τούς δυο γονείς. Αλλά και όταν εκκολαφθούν οι νεοσσοί, πάντα ένας από τους δυο γονείς μένει κοντά τους για να τους προστατεύει από τούς εχθρούς, τη βροχή, το κρύο ή τη ζέστη. Στην αρχή οι δυο γονείς εναλλάσσονται κανονικά. Φεύγει ο ένας και ξαναγυρίζει μετά από δύο ώρες, για να φύγει ο άλλος.

Τα νεογνά όταν εκκολαφθούν, έχουν τα μάτια ανοιχτά και το σώμα τους σκεπάζεται με πτίλα, αλλά δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τη φωλιά και να πετάξουν. Γι” αυτό αναγκαστικά τρέφονται από τους γονείς τους. Τα μικρά έχουν μαύρο ράμφος που καθώς μεγαλώνουν, γίνεται καστανόχρωμο. Οι νεαροί πελαργοί που δεν έχουν ακόμα ενηλικιωθεί έχουν ωχρό κόκκινο ως πορτοκαλί ράμφος και πόδια.

Σε 3-4 εβδομάδες οι νεοσσοί μπορούν και στέκονται για μερικά λεπτά στα πόδια τους και μετά από επτά εβδομάδες για ένα τέταρτο περίπου. Αποκτούν τα πρώτα τους φτερά στην τρίτη εβδομάδα από όταν γεννηθούν, αργότερα αρχίζουν να εξασκούνται στο πέταγμα. Αλλά και όταν αρχίσουν να πετούν, επί 15 μέρες ακόμη εξακολουθούν να τρέφονται από τους γονείς τους και να κοιμούνται στη φωλιά. Κατόπιν γίνονται ανεξάρτητοι.

Οι μικροί πελαργοί τρέφονται και από τους δυο γονείς τους. Στην αρχή αυτοί αποβάλλουν με την μορφή εμετού την τροφή στο μέσο της φωλιάς απ” όπου οι νεοσσοί την παίρνουν μόνοι τους. Οι γονείς, ιδίως τις θερμές ημέρες, ποτίζουν συχνά τα μικρά τους με νερό. Τα αχώνευτα μέρη της τροφής όπως τρίχες, κομμάτια από δέρμα ή όστρακα, άμμο, πετραδάκια κλπ., από ηλικία 20 ημερών οι μικροί πελαργοί μαθαίνουν να τα αποβάλλουν από το στόμα, συνήθως την νύχτα, σε μορφή μικρών σβόλων.

Όταν οι νεοσσοί αντιληφθούν κάποιον κίνδυνο πέφτουν στο δάπεδο της φωλιάς και πέφτουν σε ακινησία. Αυτό το κάνουν ακόμα και όταν επιστρέφουν οι γονείς τους στην φωλιά. Αυτή η συμπεριφορά βοηθάει πολύ τους επιστήμονες όταν τα δακτυλιώνουν μιας και οι νεοσσοί δεν αντιδρούν καθόλου.

Κατά την περίοδο της αναπαραγωγής, εκτός από τα ζευγάρια των πελαργών, γυρίζουν εδώ και εκεί και αζευγάρωτοι πελαργοί, που σε μερικές περιοχές πηγαίνουν κοπαδιαστά σε ομάδες έως 30 άτομα. Αυτοί είναι ανώριμα άτομα, αλλά και «εργένηδες», που για διάφορους λόγους δεν κλωσούν. Με την περίοδο της αναπαραγωγής συμπίπτει επίσης και η πτερόρροια για την ανανέωση ενός μέρους των ερετικών φτερών.

Πελαργοί Ελευθέριο 2014 (3)

Τι τρώνε οι πελαργοί

Οι πελαργοί τρέφονται με κάθε είδους μικρά ζώα όπως έντομα, που τα καταπίνουν ολόκληρα ή αφού τα τεμαχίσουν προηγουμένως. Η διατροφή τους περιλαμβάνει ερπετά (φίδια και σαύρες), αμφίβια (βατράχια και φρύνους), μικρά θηλαστικά (αρουραίους, ποντίκια, τυφλοπόντικες) και έντομα (νύμφες, κολεόπτερα, και ορθόπτερα). Επίσης τρέφονται με αυγά και νεοσσούς διαφόρων πουλιών.

Σπάνια αναζητούν ψάρια αλλά όταν τα βρουν, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της μετανάστευσης, τα καταναλώνουν σε μεγάλους αριθμούς. (Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία).

Πελαργοί Ελευθέριο 2014 (2)

Το όνομα και το χρώμα

Η λέξη πελαργός είναι σύνθετη από τις λέξεις «πελός» (που σημαίνει μαύρος) και «αργός» (πού σημαίνει λευκός) και ανταποκρίνεται τελείως στο ασπρόμαυρο χρώμα αυτού του πουλιού. Πραγματικά το φτέρωμα του είναι λευκό και τα ερετικά φτερά και τα μεγάλα καλυπτήρια της φτερούγας, μαύρα. Μόνο το μακρύ, παχύ και ίσιο ράμφος του, καθώς και τα πόδια του είναι κόκκινα. (Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία).

ENTYΠΗ LARISSANET

Επιστροφή επάνω